16.12¡ÆC
२१ चैत, विदुर ।
अन्न उत्पादनको भण्डारणको रुपमा लिइएको नुवाकोट जिल्लामा यसवर्ष उत्पादित अन्नले खानको लागि पुग्ने अबस्था नभएको पाइएको छ ।
नुवाकोटको ९५ प्रतिशत जग्गा खेती योग्य रहेकाले जिल्लाको मुख्य पेशा नै कृषि र यहाँ उत्पादन भएको खाद्यान्न अन्यत्र निकाशा हुदै आउने गरेको भएपनि भूकम्पको कारण यसवर्ष नुवाकोटको केही खाद्यान्नको उपलब्धताले असुरक्षित देखिएको छ ।
चैत्र ११ गते बसेको खाद्य सुरक्षा कार्यदलले तयार गरेको प्रतिवेदनको अध्ययन गर्दै खाद्य सुरक्षा सञ्जालको शुक्रबार बसेको बैठकले नुवाकोटको विदुर नगरपालिका र ६१ गाविसमा गरेको अध्ययनमा १३ गाविस उच्चतम खाद्य असुरक्षित रहेको, २६ गाविस मध्यस्तरीय रहेको र विदुर नगरपालिका र बाँकी गाविसहरु न्युनतम खाद्य सुरक्षाको अबस्थामा रहेको पाइएको हो ।
कार्यदलले तयार गरेको प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै जिल्ला खाद्य सुरक्षा सञ्जालका सचिव तथा जिल्ला कृषि विकास कार्यालय नुवाकोटका प्रमुख डाक्टर कमलराज गैरेले भूकम्पको कारण खाद्यान्न उत्पादनमा गिरावत आएको र उत्पादन भएका खाद्यान्न भण्डारण गरेर राख्ने स्थान सुरक्षित नभएकाले खाद्यान्नमा नुवाकोट जिल्ला असुरक्षित अबस्थामा रहेको जानकारी गराउनुभयो ।
भूकम्प अघि नुवाकोट जिल्ला पूर्ण रुपमा खाद्यान्नमा आत्मनिर्भर भएपनि भूकम्पको कारण खाद्यान्नमा पुगेको क्षति र त्यस लगत्तै खेतीयोग्य जग्गामा बाली नलगाउनु र उत्पादनमा पनि गिरवाट आउनु खाद्य असुरक्षामा मुख्य कारण रहेको बरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत डाक्टर कमलराज गैरेले बताउनुभयो ।
मंसिरदेखि फागुनसम्म जिल्लामा रहेका खाद्यान्न र उत्पादित भएका खाद्यान्नको तथ्याङ्कको आधारमा खाद्य सुरक्षा कार्यदलले तयार गरेको प्रतिवेदनमा उच्चतम खाद्य असुरक्षित १३ गाविसहरुमा देखिएका छन् । गाविस भित्रै खाद्यान्न उत्पादन कम भएको र उत्पादन भएको खाद्यान्न पनि सुरक्षित भण्डारण गर्न नसक्दा उच्चतम खाद्य असुरक्षित गाविसहरुमा घ्याङफेदी, शिखरवेशी, उर्लेनी, राउतवेशी, गाँउखर्क, बेतिनी, तलाखु, छाप, बसुन्चेत, किम्ताङ, साल्मे र भाल्चे गविस रहेका छन् ।
यस्तै, आफ्नो स्थानमा उत्पादन भएका खाद्यान्न र अहिलेको मौजुदा रहेको अबस्थाले नुावकोटका विभिन्न २६ गाविस मध्यमस्तरीय खाद्य असुरक्षित रहेका गाविसहरुमा परेको जिल्ला खाद्य सुरक्षा सञ्जालका सदस्य सचिव वरिष्ठ कृषि विकास अधिकत डाक्टर गैरेले बताउनुभयो ।
मध्यमस्तरीय खाद्य असुरक्षित रहेका गाविसहरुमा फिकुरी, काउले, मनकामना, बुङताङ, देउराली, सामरी, दाङसिंह, गो¥याङ, तारुका, बुधसिंह, कुमरी, चाउथे, समुन्द्रदेवी, सिक्रे, लिखु, महाकाली गाविसहरु रहेका छन् । यस्तै, मध्यमस्तरीय खाद्य असुरक्षित रहेका अन्य गाविसहरुमा थप्रेक, बालकुमारी, समुन्द्रटार, हल्देकालिका, रालुकादेवी, सुन्दरादेवी, पञ्चकन्या, दुईपिपल, भदु्रटार र सुनखानी गाविसहरु रहेका छन् ।
यस्तै, स्थानीयस्तरमा नै उत्पादन भएका खाद्यान्न र त्यसको भण्डारणको मौजुदा अबस्थाले विदुर नगरपालिका सहित बाँकी रहेका २२ गाविसहरु न्युनतम खाद्य असुरक्षित रहेको कार्यदलले तयार गरेर सञ्जाललाई बुझाएको प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ ।
कार्यदलको प्रतिवेदनको अनुसार न्युनतम खाद्य असुरक्षित रहनेमा नगरपालिका सहित तुप्चे, कल्याणपुर, चारघरे, खङ्गभञ्याङ्ग, खानीगाँउ, गेर्खु, बागेश्वरी गणेशस्थान, चौघडा, सूर्यमती, मदानपुर, बेल्कोट, जिलिङ, रातमाटे, थानसिंह, चतुराले, थानापती, कविलाश, खरानीटार, नर्जामण्डप, ककनी र ओखरपौवा गाविस रहेको खाद्य सुरक्षा सञ्जालको सदस्य सचिव बरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत डाक्टर कमलराज गैरेले जानकारी दिनुभयो ।
अघिल्लो वर्षहरुमा नुवाकोटको सबै गाविसहरु खाद्यान्नमा सुरक्षित रहने गरेको पाइएपनि यसवर्ष भूकम्पले घरमा रहेका अन्नपातमा क्षति पु¥याएको, बीउहरु नष्ट गरेको, खेती योग्य जमिनहरु समेत भूकम्पको कारण बाली लगाउन नसकेको अबस्थाले पनि खाद्यान्नमा नुवाकोट जिल्ला जोखिममा परेको उहाँले बताउनुभयो ।
यस्तै, भूकम्पको कारण नागरिकहरु पूर्ववत रुपमा खेती लगाउन नसक्दा र खेती योग्य जमिन सबैमा खेती लगाउन समेत नसक्दा धान, गहु, कोदो र आलुको समेत उत्पादनमा गिरावट आएको उहाँले बताउनुभयो । कार्यदलले तयार गरेका प्रतिवेदन अनुसार यसवर्ष नुवाकोटमा धान उत्पादनमा ७ प्रतिशत, गहु उत्पादनमा ८ प्रतिशत, आलु उत्पादनमा शुन्य दशमलव ७ प्रतिशत सहित कोदो लगायतको अन्नबालीमा गिरावट आएको खाद्य सुरक्षा सञ्जालको सदस्य सचिव डाक्टर कमलराज गैरेले बताउनुभयो ।
मुख्य गरी भूकम्पको कारण खाद्य उत्पादनमा आएको गिरावट र खेती योग्य जमिनमा अन्नबाली लगायत विभिन्न अभियान सञ्चालन गरिरहेकाले यस आर्थिक वर्षमा बाँकी रहेको समयमा भने जोखिममा रहेका गाविसलाई सामान्य बनाउन पहल भइरहेको कृषि कार्यालयका प्रमुख डाक्टर कमलराज गैरेले बताउनुभयो । किसानहरुलाई नियमित काम फर्काउन सामाजिक सस्थाहरुको सहयोगमा कामको लागि नगद, उन्नत बीउ वितरण, तालिम, अनुदान लगायतको कार्यक्रम जारी राखेकाले खाद्यान्नमा देखिएको जोखिमतालाई न्युनिकरण गर्न सकिने उहाँले बताउनुभयो ।
अन्न भण्डारणको जिल्ला नुवाकोटमा खाद्यान्नमा देखिएको असुरक्षितलाई न्युनिकरण गर्न दीर्घकालिन योजना बनाएर समाधान खोज्न क्रियाशिल हुने खाद्य सुरक्षा सञ्जालको प्रमुख एंव प्रमुख जिल्ला अधिकारी विष्णुप्रसाद पोखरेलले बताउनुभयो । सञ्जालको अध्यक्ष तथा प्रमुख जिल्ला अधिकारी पोखरेलले अब अहिले लगाइइएको बालीको उत्पादन श्रमदान, रेमिट्यान्सको समेत समीक्षा गरी सुरक्षित बनाउन पूर्व तयारीमा जुट्नुपर्ने बताउनुभयो ।
जिल्ला दैवी प्रकोप उद्धार समितिको बैठक पछिल्लो साढे दुई महिनादेखी बस्न नसकेकाले केही एक साताभित्रै बस्ने तयारी भएको सञ्जाललाई प्रमुख जिल्ला अधिकारीले जानकारी गराउनुभयो ।
सञ्जालको बैठककमा नुवाकोट प्रहरी प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक देवबहादुर बोहोरा, स्थानीय विकास अधिकारी नारायणप्रसाद रिसाल, प्रमुख कोष लेखा नियन्त्रण मणीभद्र न्यौपाने, वरिष्ठ पशु विकास अधिकृत खगेन्द्रराज भट्ट लगायत सदस्य रहेका कार्यालयका प्रमुख एंव प्रतिनिधिको सहभागिता रहेको थियो ।
