<p>काठमाडौं,मंसिर २६ । ममी (लक्ष्मी नेपाली) त्यस दिन (मंगलबार) गाउँकै छिमेकी च्याङ्बा तामाङको कोदो टिप्न जानुभएको थियो। म दुई वर्षको सानो भाइ सुशीललाई हेरेर घरमै बसेको थिएँ। त्यहीबीचमा भाइ धेरै रोयो। सायद आमाको दूध खान खोजेको थियो। त्यसैले मैले भाइलाई दूध खुवाउन ममी भएकै ठाउँमा लगेँ। त्यतिवेला सायद चार बजेको थियो होला। ममीलाई कोदो टिप्ने मेलामा भेट्यौँ। मेलाबाट छुटेपछि ममीले म र भाइलाई हतार–हतार घर ल्याउँदै हुनुहुन्थ्यो। किनकि घरमा गाई दुहुना छ, त्यसैले ममी आत्तिनुभएको थियो। त्यस्तै, करिब ५ बजेको हुनुपर्छ।<br></p><p>मेरो स्कुलमा सामाजिक विषय पढाउने सर (हीरा लामा) र उहाँको आमा (काइलीमाया तामाङ) मोटरसाइकलमा आएर हाम्रो घर जाने बाटोमा बसेका रै’छन्। हामी आफ्नै बाटोतिर थियौँ। तर, बाटो रोकेर सरकी आमाले बोक्सी, राँऽऽ, रऽऽ… भन्दै मेरो ममीलाई लखेट्न खोज्नुभयो। तर, ममी भाग्नुभएन। त्यसपछि हीरा सरले समेत समातेर मेरी ममीलाई नजिकै रहेको सूर्योदय माध्यमिक विद्यालयको खेल मैदानमा लगे। त्यो हाम्रो विद्यालय हो, जहाँ हिरा सरले सामाजिक शिक्षा पढाउनुहुन्छ। प्रत्यक्षदर्शी १० वर्षीय बालक सुमन नेपालीको बयान आजको नयाँ पत्रिकाबाट लिएका हौ।<br></p><p>स्कुलको मैदानमा भलिबलको पोल छ। त्यही पोलमा हिरा सर र उहाँको आमाले मेरो ममीलाई बाँध्न लाग्नुभयो। तर, पोलमा काँटी रहेछ, ठेलमठेल हुँदा काँटीले सरकी आमालाई घोच्यो। त्यसैले उहाँ एकैछिन रोकिनुभयो। त्यतिन्जेलसम्म गाउँलेहरु जम्मा भइसकेका थिए। छिमेकी साइला तामाङकी श्रीमती निरमाया तामाङले नाम्लो दिइन्।</p><p>नाम्लो लिएर हिरा सर आफैँले ममीलाई गेटमा बाँध्नुभयो। सुरुमा घाँटी र कुममा बाँधेर हिरा सरले ममीलाई कुट्न थाल्नुभयो। त्यतिन्जेलसम्म हिरा सरको आमा अन्त कता जानुभयो थाहा भएन। पछि त दिसा लिएर आउनुभयो।</p><p>सरको आमा आइसकेपछि दिसा खुवाउन खोजे, ममीले मान्नुभएन। त्यसैले मेरो ममीको खुट्टा पनि बाधेँ र दिसा खुवाइदिए। त्यसपछि पनि गाउँलेहरु त्यहीँ बसिरहे। केहीबेरमा उनीहरुले छोडिदिएपछि म र भाइलाई लिएर ममी घरतिर हिँड्नुभयो।</p><p>हामी मेलडाँडा भन्ने ठाउँमा आइपुगेका थियौँ। पछाडिबाट हिरा सर दाउराको चिरपट बोकेर आउनुभएको रैछ। अनि ममीको कपाल समाएर लडाउनुभयो र खुट्टाले थिच्नु भयो। चिरपटले ममीको टाउकोमा हान्नु भयो। ममीको टाउकोमा गहिरो घाउ लाग्यो। ममीको टाउकोबाट रगत बगिरहेको थियो।</p><p>त्यसपछि पनि सरले ममीको छातीमा चार लात्ती हान्नुभयो। गाउँमा हल्ला भइसकेछ। मेरो हजुरआमा (विष्णुमाया नेपाली) पनि बाटोमै आइपुग्नुभयो। उहाँ ६० वर्षको हुनुहुन्छ। मेरो बुहारीलाई किन पिटेको भनेर के भन्नुभएको थियो, हिरा सरले ‘न करा तेरो पनि छात्ती फुटाइदिन्छु’ भन्दै फेरि ममीतिर झम्टनुभयो। मैले धेरै भयो, मेरो ममीलाई नपिट्नोस् सर भनेँ। उहाँ ममाथि पनि झम्टनुभयो। त्यसपछि स्थानीय लालबहादुर तामाङकी श्रीमती आएर छुट्याउनुभयो। तर, मेरो ममी बाटोमा लडिरहनुभएको थियो, उठेर हिँड्न सक्नुभएन।</p><p>पछि म र मेरो अंकल (दिनेश नेपाली) मिलेर दुबैतिरको कुममा उचालेर घर पुर्‍यायौँ। बेलुकी घर गयौँ। अर्को दिन बुधबार बुबा मिलन नेपाली काठमाडौंबाट घर आउनुभयो। बुबा काठमाडौँमा घर बनाउने मजदुरी गर्नुहुन्छ। त्यो दिन अस्पताल जाने कुरा भयो। तर, ढिलो भएकोले जान सकिएन। धुलिखेल आउन तीन घन्टा लाग्छ भन्ने कुरा भयो। बिहीबार बिहान ममी उठ्न सक्नुभएन।</p><p>त्यसैले गाउँको स्वास्थ्यचौकी पुगेर हामीले औषधि लिएर आयौँ। घरमा ममीलाई औषधि दिँदै थियौँ। आँगनमा पुलिस आइपुग्यो। पुलिससँगै हिरा सर र गाउँका धेरैजना हुनुहुन्थ्यो। गाउँका १५ जनाको हस्ताक्षर गरेर मिलापत्र गरियो। मिलापत्र भएपछि प्रहरी फर्किए, गाउँले घरघर गए। बेलुका बुबा र म सँगै सुत्यौँ। ममी नजिकैको टहरामा सुत्नुभयो। बिहान हजुरआमाले मलाई उठाउनुभयो। तिम्रो आमा अहिलेसम्म किन उठिन गएर बोलाएर लिएर आउ भनेर पठाउनुभयो। म टहरामा पुग्दा ममी ओछ्याननजिकै भुइँमा ढलिरहनुभएको थियो। मैले बोलाउँदा बोल्नुभएन। अलिअलि सास फेरिरहनुभएको थियो। मैले पानी खुवाएँ। आमाआमा भनेर बोलाएँ। उहाँ बोल्नुभएन।</p><p><br></p><p>म चिच्याएको सुनेर गाउँलेहरु जम्मा भए। गाउँलेहरुले पुलिसलाई खबर गरे। सबैजना जम्मा भएका थिए, त्यतिन्जेलसम्म मेरी ममीको मृत्यु भइसकेको थियो। मैले हिरा सरलाई देखाएर पुलिसलाई भनेँ, ‘मेरी ममीलाई डोरीले बाँधेर दिसा खुवाउने, टाउकोमा चिर्पटले हान्ने र छातीमा लात्तीले हान्ने मान्छे यही हो।’ मैले घटना सुनाएपछि हिरा सर भाग्न खोजे। तर, पुलिसले उनलाई पक्राउ ग¥यो। पुलिस अंकलहरुले बोलाएको हुनाले म हिजो (शुक्रबार) धुलिखेल आएको हुँ। तर, सँगै मेरो बुबालाई पनि भित्र थुनेर राखेको छ। किन थुनेको मलाई थाहा छैन।</p>

<p>कावासोती,मंसिर २६ । पूर्वपश्चिम राजमार्गअन्तर्गत नवलपरासीको देवचुली–१२ दलदलेस्थित बौलाहा खोलाको पुलमा ट्रकले ठक्कर दिँदा आज बिहान पुल भाँचिएको छ। पूर्वबाट पश्चिमतर्फ गुडिरहेको ना६ख ३०१७ नंको ट्रकले पुललाई ठक्कर दिँदा पुल झोलुङ्गो जस्तो बनेको छ।<br></p><p>पुल भाँचिएपछि यात्रुबाहक बस र मालबाहक ट्रक अलपत्र बनेका छन्। साना हल्का सवारी साधन भने पुल भाँचिएको भागभन्दा अर्को भागबाट सञ्चालनमा ल्याइएको इलाका प्रहरी कार्यालय नवलपुरका प्रहरी नायब उपरीक्षक राजेश थापाले जानकारी दिए। बौलाहा खोलामा डाइभर्सन निर्माण गरेरमात्र सवारी साधन आवात जावत गराउन सकिने उनले बताए।</p><p>पुल भाँचिएपछि पूर्वपश्चिम राजमार्गको रजहर र कावासोतीसम्म सवारी साधनको लाम लागेको छ। भरतपुर कलेज पढ्न जाने विद्यार्थीसमेत रोकिएको विद्यार्थी झलक पौडेलले बताए। बिहान १० बजेसम्ममा डाइभर्सन बनाउने गरी काम थालिएको प्रहरीले जनाएको छ। रासस</p>

<p>काठमाडौं,मंसिर २५ । दक्षिण एसियाली राष्ट्रमा वैवाहिक अंगीकृत नागरिकता प्रदान गर्ने मामलामा नेपालको संविधान सवैभन्दा लचिलो देखिएको छ । अन्य राष्ट्रले आफ्नो नागरिकसँग विदेश महिला विवाह गरेको निश्चित समयभित्र मात्रै अंगीकृत नागरिकता प्रदान गर्ने प्रावधान राखे पनि नेपालले भने त्यस्तो कुनै छेकबार राखेको छैन ।<br></p><p><br></p><p>दक्षिण एसियामा नेपाल एउटा मात्र त्यस्तो देश हो जहाँ विदेशी महिलाले नेपाली पुरूषसँग विवाह गरेलगत्तै नागरिकताका लागि प्रक्रिया अघि बढाउन पाउँने समाचार आजको नागरिक दैनिकमा छापिएको छ ।</p><p>‘वैवाहिक अंगीकृत नागरिकताका लागि निश्चित समय तोक्नुको खास अर्थ हुन्छ तर हामीकहाँ त्यस्तो कुनै व्यवस्था छैन,’ पूर्व कानुनमन्त्री अग्नी खरेलले भने,‘कुनै चिज परिपक्क हुन पनि समय चाहिन्छ ।</p><p><br></p><p>अंगीकृत नागरिकता पाउन सम्बन्धित देश बुझ्न पनि समय चाहिन्छ । राज्यलाई पनि नागरिकको आचरण बुझ्न समय चाहिन्छ । हामीकहाँ यो सबको लागि समय दिइएको छैन । बिहे गरेको भोलिपल्टै अंगीकृत नागरिकताका लागि प्रक्रिया अघि बढाउन सकिन्छ ।’</p><p><br></p><p>विश्वका प्रायः सबै देशले अंगीकृत नागरिकता प्रदान गर्न निश्चित समय तोकेको पाइन्छ । विदेशी महिलाले आफ्नो देशका नागरिकसँग विहे गरेको निश्चित समय वितेपछि मात्र अंगीकृत नागरिकताका लागि प्रक्रिया अघि बढाउन पाउने व्यवस्था ती देशले गरेका छन् ।</p><p><br></p><p>नेपालबाहेका अन्य दक्षिण एसियाली राष्ट्र भारत, भुटान, बंगलादेश, श्रीलंका, माल्दिभ्स, पाकिस्तान र अफगानिस्तान सबैले अंगीकृत नागरिकताका लागि निश्चत वर्ष तोकेको पाइन्छ ।</p>

<p>काठमाडौं,मंसिर २५ । सन् २०२१ भित्र नेपालमा तीनवटा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा हुनेछन् । नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणमार्फत पोखरा र गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणको चरणमा छन् । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल भने सञ्चालनमै छ । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल विस्तार र क्षमता वृद्धिको काम जारी छ । तीन वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने गरी सन् २०१२ मा निर्माणको जिम्मा पाएको स्पेनिस कम्पनी सान होसे कन्सत्रक्तोराले तोकिएको अवधिभित्र केवल १६ प्रतिशत काम पूरा गरेको छ ।<br></p><p>प्राधिकरण भने सो कम्पनीसँग सम्झौता रद्द गरेर नयाँ प्रक्रियाबाट विस्तार आयोजना अगाडि बढाउने निष्कर्षमा पुगेको छ । प्राधिकरणका अध्यक्ष तथा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री जीवनबहादुर शाहीले काम विभाजन गरी छुट्टाछुट्टै ठेक्का दिएर भए पनि सन् २०२० भित्र पहिलो चरणको काम सक्ने लक्ष्य राखिएको बताए ।<br></p><p>आयोजना सम्पन्न भएपछि टिआइएमा तीन सय मिटर धावनमार्ग हुनेछ भने अन्तर्राष्ट्रियतर्फ नौवटा पार्किङ एप्रोन, कन्भेयरबेल्ट, ट्याक्सी–वे, नयाँ टर्मिनल भवन, हवाई उडानका विभिन्न प्रविधि जडान हुनेछन् । टिआइएको विमानस्थल विस्तार र क्षमता वृद्धिको काम ६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी लागतमा हुनेछ ।<br></p><p>भैरहवामा १ माघ ०७१ बाट सुरु भएको गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणले गति लिएको छ । सन् २०१६ भित्र ४० प्रतिशत काम सम्पन्न गर्ने लक्ष्य छ । आयोजना प्रमुख ओम शर्माले विमानस्थल निर्माण विनाअवरोध सञ्चालन भइरहेको जानकारी दिए । सुरुमा डिसेम्बर ०१७ सम्म सम्पन्न गर्ने लक्ष्य थियो । भूकम्प र नाकाबन्दीका कारण लक्ष्यको केही महिना ढिला काम सकिने आयोजनाले जनाएको छ।</p><p>विमानस्थल निर्माण गर्न चीनको नर्थवेस्ट कम्पनीले ६ अर्ब २२ करोड ५१ लाख २० हजार रुपैयाँमा ठेक्का पाएको हो । सो विमानस्थलमा तीन हजार मिटर लम्बाइ र तीन सय मिटर चौडाइको धावनमार्ग बन्दै छ । यो विमानस्थलको क्षमता त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबराबरकै हुनेछ।विमानस्थल बनिसकेपछि टिआइएको हवाई चाप घट्नेछ ।</p><p>सन् २०२१ सम्म निर्माण सक्ने लक्ष्य राखिएको पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण प्रक्रियाले गति लिएको आयोजना प्रमुख दीपक अधिकारीले जानकारी दिए । इन्जिनियरिङ खरिद तथा निर्माण (इपिसी) मोडलमा निर्माण हुने विमानस्थलको पहिलो चरणमा डिजाइनको काम गरिनेछ ।&nbsp;</p><p><br></p><p>अधिकारीले भने, ‘डिजाइनको काम एक वर्षभन्दा कम समयमै सकाएर भौतिक संरचना निर्माणको कामलाई गति दिने लक्ष्य छ ।’ दुई हजार पाँच सय मिटर लम्बाइ र ५० मिटर चौडाइको धावनमार्ग रहने यो विमानस्थलमा बोइङ ७५७ मोडलसम्मका जहाज उडान–अवतरण गर्न मिल्नेछ ।</p><p><br></p><p>विमानस्थलमा एरोब्रिजयुक्त भवन र कार्गो भवन पनि निर्माण हुनेछ । यसबाहेक ट्याक्सी वे, अन्तर्राष्ट्रिय तथा आन्तरिक टर्मिनल भवन, एयर ट्राफिक कन्ट्रोलर टावर, एयरपोर्ट ह्यांगरजस्ता संरचना बन्नेछन् । विमानस्थल निर्माण गर्न ०३४ बाटै जग्गा अधिग्रहण तथा मुआब्जा वितरण थालिएको थियो ।&nbsp;</p><p><br></p><p>४० वर्षअघि ३ हजार १ सय रोपनी जग्गा अधिग्रहण गरेर राखिएको थियो भने ५ सय २१ रोपनी जग्गा पछिल्लो समय अधिग्रहण गरिएको छ । विमानस्थल बनाउन चीनको एक्जिम बैंकबाट २१ अर्ब रुपैयाँ उपलब्ध हुने भएको छ । यसमध्ये २५ प्रतिशत रकम नेपालले अनुदानस्वरूप प्राप्त गर्नेछ । बाँकी ७५ प्रतिशत रकममा भने नेपालले वार्षिक २ प्रतिशत ब्याज तिर्नुपर्नेछ ।</p>