<p>बारा । बारामा हावाहुरीले ल्याएको विपत्पछि प्रभावित क्षेत्रमा खाद्य सामग्रीको अभाव भएको छ । प्रभावित क्षेत्रमा रुख ढलेर बाटो अवरुद्ध भइरहेको छ । स्थिति नाजुक बनेको छ । भूमरीसहित आएको हावाहुरीले विद्युतका पोलसमेत ढाल्दा बिजुली ठप्प छ । <br><br>अन्य क्षेत्रबाट खाद्यपदार्थ लैजान सक्ने अवस्था नरहेको अवस्था नरहेकाले स्थानीयहरुले नै राहतको काम गरिरहेका छन् ।&nbsp; खाद्यसामग्री पुरिएकाले जसको घरमा सुरक्षित छ उनीहरुले नै सहयोग गरिरहेका छन् । <br>बिहान खानेकुरा केही नभएपछि बालबालिकालाई च्यूरा खुवाउने काम भएको स्थानीयले बताएका छन् । <br>हावाहुरीले घरका छानाहरु अधिकांश उडेका छन् । <br><br></p>

<p>काठमाडौं । आइतवार साँझ चलेको हावाहुरीले बारा र पर्सामा वितण्डा मच्यायो । विनासकारी हावा र हुरीका कारण ३१ जनाले ज्यान गुमाएका छन् भने ५०० भन्दा बढि घाइते भएका छन् । दर्जनौ बिजुलीका पोलहरु ढलेका छन् भने मानवीय र भौतिक दुवै ठुलो क्षति भएको छ । हावाहुरीले यति ठुलो वितण्डा मच्चाउन सक्ने पूर्वानुमान किन हुन सकेन ? मौसमविदहरु किन चुके र यति ठुलो जनधनको क्षति भयो ? <br><br>मौसमविद् मिनकुमार अर्यालले भने “यहाँ हामी र हाम्रो सिस्टम चुकेको छ । सामान्य मनसुनको&nbsp; संकेत हाम्रो सिस्टमले गरेको थियो । तर, एक्कासी यस्तो भयो की हाम्रो सिस्टमले पूर्वानुमान नै गर्न सकेन ।” मौसदबिद्हरुले पूर्वानुमान गर्न सकेको भए जनधनको क्षति कम गर्न सकिन्थ्यो भन्ने प्रश्न उठ्न थालेका छन् ।<br><br>भारतको मध्यप्रदेशबाट आएको वायु र स्थानीय स्तरकै वायुको निम्न चापीय क्षेत्रमा यस्तो वितण्डा मच्चिएको आंकलन मौसमबिद्हले गरेका छन् तरपनि एक्कासी यस्तो हावाहुरी कसरी चल्यो भने बिषयमा रिसर्च गर्न आवश्य रहेको उनीहरु बताउँछन् ।&nbsp; “न्यूनचापीय वायु र आकाशबाट खसेको बायु मिसिँदा यस्तो अवस्था आएको हुन सक्छ किनकी हावाहुरीका साथै मेघ गर्जन तथा चट्याङ समेत परेको पाइयो’’ मौसमबिद् अर्यालले भने । <br><br></p>

<p>काठमाडौं । बारा र पर्सामा आइतबार रातिको हावाहुरीबाट मृत्यु भएका परिवारलाई तत्काल तीन लाख रुपैया उपलब्ध गराउने भएको छ। आइतबार राति भएको हावाहुरीका कारण मृत्यु हुनेको संख्या ३१ पुगेको छ भने ४०० भन्दा बढी घाइते भएका छन्। सोमबार बिहान प्रदेश सरकारको आकस्मिक बैठकले घटनाप्रति गहिरो शोक प्रकट गर्दै मृतकका परिवारलाई तत्कालीन रुपमा तीन लाखका दरले राहत उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको छ। <br><br>उपचारका क्रममा थप केही घाइतेको समेत मृत्यु भएको छ। सुरक्षाकर्मी र स्थानीय उद्धारकर्मीहरु रातिदेखि अहिलेसम्म उद्धारमा खटिइरहेका छन्। प्राकृतिक विपत्तिमा परेर घाइते भएकाहरूको उपचार खर्च प्रदेश सरकारले व्यहोर्ने र घरबार गुमेकाहरुको बासस्थानका लागि पहल गर्ने निर्णय गरेको छ।<br><br><br></p>

<p>काठमाडौं । आइतबार साझ बारा र पर्सामा आएको हावाहुरीका कारण ३१ जनाको ज्यान गएको छ भने ४ सय जना घाइते भएका । हावाहुरीका कारण बारामा २७ जना र पर्सामा ५ जनागरी जम्मा ३२ जनाको ज्यान गएको प्रहरीले जनाएको छ । आइतबार बेलुका ७: ३० बजेतिर अकश्मात ठूलो हावाहुरी चल्दा ठूलो मानवीय क्षति भएको हो । घाइतेको उद्दार गरी उनीहरुको जिल्लाका बिभिन्न अस्पतालमा उपचार भैरहेको&nbsp; छ।<br><br>आँधीका कारण घरमा माथि रुख ढलेको र घर भत्किँदा पुरिएएर ठूलो संख्यामा मानविय क्षति भएको छ । अहिलेसम्म भौतिक क्षतिका आंकलन नै गरिएको छैन। यसैबीच हावाहुरीका कारण मृत्युहुनेप्रति प्रधानमन्त्री केपी ओलीले दुःख व्यक्त गरेका छन । उनले उद्दारमा गम्भीर हुन र घाइतेको उपचारका कुनै पनि कमी आउन नदिन स्थानीय प्रशासनलाई निर्देशितगरेका छन । साथै उनले मृतकप्रति शोक व्यक्त गर्दै शोकाकुल परिवारजनमा गहिरो समवेदना समेत प्रकट गरेका छन ।<br></p>

<p>काठमाडौं । संघीय सरकारले प्रदेश २ को माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई)का बाँकी परीक्षा स्थगित गर्ने निर्णय लिएको छ । बिहीबार विज्ञान र शुक्रबार सामाजिक विषयको प्रश्नपत्र बाहिरिएपछि शिक्षा मन्त्रालयले प्रदेश २ मा २१ गतेसम्मका सबै परीक्षा स्थगित गर्न राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डलाई निर्देशन दिएको छ । अन्यत्र भने परीक्षा जारी रहनेछ ।<br><br>बिहीबार रद्द भएर २२ गतेका लागि तय भएको विज्ञान विषयको परीक्षा भने त्यही दिन हुनेछ । प्रदेश २ मा एसईई परीक्षा दिने ७० हजार ५६८ जना परीक्षार्थी छन् भने २६२ परीक्षा केन्द्र तोकिएको थियो ।<br></p>

<p>काठमाडौ ।&nbsp; पश्चिमी न्यून चापीय प्रणालीको प्रभावले देशका विभिन्न भेगमा आगामी तीन दिनसम्म बदली र वर्षाको सम्भावना रहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ ।<br><br>महाशाखाले आगामी तीन दिनसम्मको मौसम पूर्वानुमानसम्बन्धी बुलेटिन जारी गर्दै मध्य र पश्चिमी भेगमा आंशिकदेखि सामान्य बदली रहने तथा पूर्वी पहाडी, मध्य र पश्चिमी पहाडी क्षेत्रका केही स्थानमा मेघ गर्जनसहित वर्षा र उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमपातको सम्भावना औँल्याएको हो । पश्चिमी न्यून चापीय प्रणालीका साथ स्थानीय वायुको समिश्रणले मौसम बदली र वर्षा गराएको महाशाखाका मौमसविद् सुवास रिमालले बताउनुभयो ।<br><br>उहाँका अनुसार आज रातिबाट देशको पश्चिमी भेगबाट प्रवेश गर्ने पश्चिमी न्यूनचाँपीय प्रणालीले बदली र वर्षा गराउनेछ । उक्त प्रणालीले खासगरी शनिबार र आइतबार बढी असर गर्ने देखिएको छ । ठूलो खालको प्रणाली विकसित नभए पनि बदली र मेघ गर्जनसहित क्षणिक वर्षा गराउनेछ ।<br><br>आज दिउँसो पूर्वी भेगलगायत मध्य र पश्चिमी पहाडी क्षेत्रमा आंशिक बदली रहनेछ भने पूर्व, मध्य र पश्चिमी पहाडी भेगका एक दुई स्थानमा मध्याह्नपछि वा साँझतिर मेघगर्जनसहित क्षणिक वर्षाको सम्भावना रहेको छ । मध्य र पूर्वी हिमाली भेगका केही स्थानमा हल्का हिमपातको सम्भावना छ ।<br><br>रातको समयमा पनि पश्चिमी क्षेत्रमा आंशिकदेखि सामान्य बदली रहनेछ भने पश्चिमका थोरै स्थान र मध्य र पूर्वी पहाडी भेगका केही स्थानमा मेघ गर्जनसहितको वर्षा र उच्च हिमाली क्षेत्रमा हिमपातको सम्भावना रहेको महाशाखाले जनाएको छ । शनिबार पनि पहाडी भेगमा आंशिकदेखि सामान्य बदली रहने र पूर्वी पहाडी भेगका थोरै स्थान र मध्य तथा पश्चिमका पहाडी भेगका एक÷दुई स्थानमा मेघगर्जनसहित क्षणिक वर्षाको सम्भावना रहेको छ । रातिको समयमा पूर्वी र मध्य पहाडी क्षेत्रमा सामान्य बदली हुनुका साथै क्षणिक वर्षा र हिमाली भेगका केही स्थानमा हल्का हिमपातको सम्भावना छ ।<br><br>त्यसैगरी यही चैत १७ गते आइतबार पूर्वी र मध्यपहाडी भूभागमा आंशिकदेखि सामान्य बदली रहनेछ भने बाँकी स्थानको मौसम आंशिक बदली रहनेछ । पूर्वी र मध्यपहाडी स्थानमा मेघगर्जनसहित क्षणिक वर्षाको सम्भावना छ । आज काठमाडौँको न्यूनतम १४ र अधिकतम तापक्रम २७ डिग्री सेल्सियस रहेको छ । <br><br></p>

<p>काठमाडौं । एसईई परीक्षा अन्तर्गत शुक्रबार हुँदै गरेको अनिवार्य सामाजिक विषयको परीक्षाको प्रश्नपत्र बाहिरिएको छ । परीक्षा अगावै प्रश्नपत्र बाहिरिएपछि राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले शुक्रबारको अनिवार्य सामाजिक विषयको नियमिततर्फको प्रदेश दुई अन्तर्गतको परीक्षा रद्द गरेको छ ।<br><br>शुक्रबार बिहान ८ बजेदेखि हुने अनिवार्य समाजिक विषयको नियमित तर्फको परीक्षाको प्रश्नपत्र बिहीबार नै आउट भएको थियो&nbsp; । एक्जाम्टेडतर्फको समाजिक, प्राविधिक विषय, र ग्रेड वृद्धिको विषयको परीक्षा यथावत रहेको छ ।&nbsp; देशभर यही चैत १० गतेदेखि शुरु भएको परीक्षा २१ गतेसम्म चल्नेछ । बोर्डले सातै प्रदेशमा अनिवार्य विषयको फरकफरक प्रश्नपत्र बनाएपछि यसअघिको एसएलसीमा जस्तै बढी त्रास बोकेरै प्रदेश २ ले बढी नै अनियमितता गर्ने अवसर पाएको हो ।&nbsp; यसअघि आधादर्जन निरीक्षक र दर्जनबढी परीक्षार्थीहरुलाई कार्वाही भइसकेको छ । <br><br></p>

<p>काठमाडौ । प्रमुख सम्पदा क्षेत्रमा धेरै बाँदर जम्मा हुन थालेपछि मूर्त अमूर्त संस्कृतिमै असर पुग्न थालेको छ ।<br><br>उपत्यकाका पशुपति, स्वयम्भू, पाटन दरबार, साँखु बज्रयोगिनी, गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिर, नीलबाराही, उपत्यका बाहिरका बडिमालिका, बराहक्षेत्र, कालीगण्डकीको राम्दीलगायत स्थानका सम्पदामा अध्ययनपछि यस्तो निष्कर्ष निस्केको हो ।<br><br>मानिसको सौहार्दता र बढी खाना पाइने भएकाले सम्पदा क्षेत्रमा क्षमताभन्दा बढी बाँदर छन् । हाल पशुपतिमा ४५०, स्वयम्भूमा ४५०, साँखु बज्रयोगिनीमा १०० र नीलबाराहीमा ७० को सङ्ख्यामा बाँदर रहेको बाँदरसम्बन्धी अध्ययनमा लाग्नुभएका डा मुकेश चालिसेले जानकारी दिनुभयो ।<br><br>ऐतिहासिक, पुरातात्विक, धार्मिक र सांस्कृतिक दृष्टिले महत्वपूर्ण सम्पदामा बाँदरले क्षति पु¥याए पनि सरोकार भएका निकायले यसको संरक्षणमा खासै ध्यान दिएका छैनन् ।<br>गोकर्णेश्वर महादेव मन्दिरको झिँगटी र काठ बाँदरले खसालेर पानी चुहिने बनाएको छ । पानी परेका बेला मन्दिरभित्र बसेर पूजा गर्न नसकिने पुजारी जगदीश भट्ट बताउनुहुन्छ । झिँगटीको छाना बाँदरले फालेर ऐतिहासिक मन्दिरमा क्षति पुग्न थालेपछि यसै वर्ष महायज्ञ गरी पित्तलमा सुनको लेप लगाउने अभियान शुरु गरिएको छ ।<br><br>ललितपुरमा रहेको पाटन दरबार क्षेत्रमा पनि बाँदरले झिँगटी झारी क्षति पु¥याएको छ । ललितपुर महानगरपालिका सम्पदा संरक्षण शाखा प्रमुख चन्द्रशोभा शाक्य एउटा झिँगटी बाँदरले खसालेपछि त्यही बाटोबाट चाङका चाङ खसेर समस्या हुने गरेको बताउनुहुन्छ । “बाँदरले सम्पदा भत्काउने बाटो बनाएपछि झिँगटी, काठ, माटोजस्ता संरचना खस्न थाल्छन् ।<br><br>पाटनको कृष्णमन्दिर अघि बाँदरले झिँगटी खसाल्न थालेपछि लामो समयदेखि पर्यटक जान छाडेको अध्ययनका क्रममा भेटिएको अनुसन्धाता चालिसेले बताउनुभयो । बढी पर्यटक आउने क्षेत्रमा बाँदर समस्या बनेपछि महानगरपालिकाले के गर्ने भन्ने विषयमा छलफल भइरहेको शाखा प्रमुख शाक्यले जानकारी दिनुभयो ।<br><br>पशुपति क्षेत्रमा जङ्गल रहेकाले तुलनात्मक रुपमा यहाँका सम्पदामा बाँदरले धेरै असर गरेको छैन । पशुपति क्षेत्र विकास कोषका सदस्य सचिव डा प्रदीप ढकाल जैविक विविधताका लागि बाँदर आवश्यक रहेकाले अन्यत्र सार्ने पक्षमा आफू नरहेको बताउनुहुन्छ ।<br><br>“दाताको सहयोगमा पशुपति क्षेत्रमा बाँदरका लागि भोजनस्थल, जलस्थललगायत संरचनाको व्यवस्था गरिएको छ, प्राकृतिक रुपमै बाँदरलाई बस्न दिए यसले मानिस र सम्पदामा असर गर्दैन, हाल पशुपति क्षेत्रमा थेग्न नसक्ने सङ्ख्यामा बाँदर छैनन्, मेरो कार्यकालमा अन्त बाँदर पठाउँदिनँ”, उहाँले भन्नुभयो ।<br><br>एक दशकअघि पशुपतिका बाँदर राजधानीसँग सीमा जोडिएका जिल्लाका जङ्गलमा लगेर छाडिएको थियो । पशुपतिबाट लगी छोडिएका बाँदरले ती जिल्लामा दुःख दिइरहेका छन् ।<br><br>लुम्बिनी क्षेत्रमा नीलगाई र हाँसबाट सम्पदा जोगाउनुपर्ने समस्या आइपरेको छ । २० देखि ३० सङ्ख्यामा भए प्राकृतिक रुपमा राम्रो हुनुका साथै पर्यटकलाई आकर्षणसमेत गर्छ । धेरै सङ्ख्या भएर सम्पदामा क्षति गर्न थालेको अनुसन्धान प्रतिवेदनको निष्कर्ष छ ।<br><br>सम्पदा क्षेत्रमा बढेका बाँदरलगायत जनावरको व्यवस्थापनका लागि वन विभाग र राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु विभागले काम गर्नुपर्ने चालिसेको भनाइ छ । धेरै भएकालाई चिडियाखानामा राख्नुका साथै अनुसन्धानमा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ ।<br><br>सम्पदा संरक्षणको जिम्मेवारी लिएको पुरातत्व विभागका प्रवक्ता रामबहादुर कुँवर बाँदरका कारण सम्पदामा क्षति पुगेकाले समाधानको उपाय खोजी गर्नुपर्ने बताउनुहुन्छ । झिँगटीको छाना भएका सम्पदामा बढी क्षति पुग्ने गरेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।<br><br><b>मानिसमा रोग सार्दै बाँदर :<br></b><br>बाँदरले सम्पदामा क्षति गर्ने मात्र नभई मानिसमा रोगसमेत सार्ने गरेको छ । मानिसको भीडभाड हुने सम्पदा क्षेत्रमा बाँदरको भीडले संक्रामक रोग सर्ने गरेको छ । यसलाई चिकित्सकले पनि बाँदरबाटै सरेको हो भनी पत्ता नलगाउने भएकाले सङ्ख्या बढे पनि सरोकार भएका निकायले केही गरेका छैनन् ।<br><br>“सम्पदास्थलको क्षमताभन्दा बढी राखिएका बाँदरले मानिसमा धेरै रोग पनि सारेका छन्, झाडापखाला, क्षयरोग, लुतो, पेटसम्बन्धी धेरै रोग, यौन रोगलगायत बाँदरबाट मानिसमा सरेको पाइएको छ”, उहाँले भन्नुभयो ।<br></p><p><br><b>ठूला सम्पदा नजिकका जिल्लामा बाँदर आतङ्क</b><br>काठमाडौँका विभिन्न सम्पदास्थलमा बढी भएका बाँदर राजधानीसँग सीमा जोडिएका जिल्लामा लगेर छोड्दा त्यहाँ पनि समस्या बन्दै गएको छ । नुवाकोट, धादिङ, काभ्रेपलाञ्चोक र सिन्धुपाल्चोकका सीमावर्ती स्थानमा छोडिएका बाँदरले किसानको उठीबास गराउन थालेको छ । <br><br></p>