<p>काठमाडौं । अभिभावकविहीन, असहाय र टुहुरा बालबालिकाको अभिभावकत्व लिइरहेको नेपाल बाल संगठन (बाल मन्दिर) ले यस्ता बच्चाहरूको छात्रवृत्ति कोटाको चरम दुरुपयोग गरेको पाइएको छ । पहुँचका आधारमा उक्त कोटा दुरुपयोग गर्दै कांग्रेस नेता एवं काठमाडौं निर्वाचन क्षेत्र १० बाट प्रदेशसभामा निर्वाचित सांसद पुकार महर्जनले आफ्नी छोरीलाई नि:शुल्क पढाइरहेका छन् । बाल संगठनको मुख्य कार्यालय रहेको नक्सालको १४ रोपनीभन्दा धेरै जग्गा भाडामा लिएबापत बृहस्पति शिक्षा सदनले संगठनका २० विद्यार्थी नि:शुल्क पढाइदिने सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको छ । संगठनले २०५८ जेठ ८ मा ३० वर्षका लागि वार्षिक ३० लाख रुपैयाँमा विद्यालयलाई जग्गा भाडामा दिएको थियो ।<br>बाल संगठनले असहाय, टुहुरा र अभिभावकविहीन बालबालिकाका नाममा छुट्याइएको नि:शुल्क छात्रवृत्ति कोटामा नेताका छोराछोरी पढाइरहेको छ संगठन र विद्यालयबीच भएको सम्झौताको १२.५ नम्बर बुँदामा जग्गा भाडामा दिएबापत संगठनको सिफारिसका आधारमा आर्थिक अवस्था कमजोर भएका, अनाथ, असहाय वा सुविधाबाट वञ्चित बालबालिकालाई डे बोर्डर्स छात्रवृत्ति प्रदान गर्ने उल्लेख छ । यस्तो छात्रवृत्तिमा विद्यार्थीको बिहानको खाना, दिउँसोको खाजा, कापी, किताब, कलम, विद्यालय पोसाक र अन्य शैक्षिक सामग्री नि:शुल्क पाउँछन् । विद्यालयका अनुसार १ देखि १० कक्षासम्मको छात्रवृत्तिबापत विद्यालयको औसतमा ११ लाख रुपैयाँभन्दा बढी खर्च हुन्छ ।<br><br>सांसद महर्जनकी श्रीमती रमा व्यञ्जनकार संगठनको प्रशासन शाखामा निमित्त प्रमुखका रूपमा कार्यरत छिन् । स्रोतका अनुसार काठमाडौं १० को कांग्रेस क्षेत्रीय सभापतिसमेत रहेको महर्जनकी कान्छी छोरीले कक्षा १ देखि नै बृहस्पतिमा छात्रवृत्ति कोटामा पढदै आएकी छन् । उनकी जेठी छोरीले समेत यही कोटामा बृहस्पतिबाटै एसईई दिइसकेकी छन् ।<br><br>कान्तिपुरसँगको कुराकानीमा सांसद महर्जनले राजनीतिमा लाग्दा आफ्नो आम्दानीको स्रोत कमजोर भएको, घर चलाउनै गाह्रो भएकाले संगठन प्रमुख रीतासिंह वैद्यसँग अनुनय गरेर छोरीलाई छात्रवृत्ति मिलाएको बताए । असहाय बच्चाको कोटा खोस्न मिल्छ भन्ने प्रश्नमा उनले त्यो विषयमा आफूलाई थाहा नभएको बताए । उनले भने, ‘दिदी (अध्यक्ष रीता सिंह) लाई भनेपछि उहाँले फ्री गराइदिनुभएको हो ।’<br><br>संगठनका निर्देशक बालकृष्ण डंगोलले भने आफूहरूकहाँ आर्थिक अवस्था कमजोर भएका र बच्चा पढाउन नसक्ने थुप्रैको निवेदन आउने गरेको र त्यसलाई हेरेर छात्रवृत्ति दिइएको दाबी गरे । अभिभावकविहीन बच्चाको कोटामा नेताका छोराछोरीलाई किन छात्रवृत्ति दिएको भन्ने प्रश्नमा उनले आयस्रोत नभएका केही नेताका छोराछोरी पढाएको स्वीकार गरे । कांग्रेस, एमाले र माओवादी केन्द्र तीनवटै पार्टीका नेताका छोराछोरी पढाएको दाबीसमेत उनले गरे ।<br><br>उनले कुन–कुन नेताका छोराछोरीलाई यो कोटामा छात्रवृत्ति दिइएको भन्ने खुलाउन चाहेनन् । उनले यति मात्रै भने, ‘नेता हुँदैमा हुन्छ ? राजनीतिमा लाग्दालाग्दै छोराछोरी पढाउन नसक्ने भएकालाई हेरेका हौं ।’ उनले दुई/तीन जना नेताका छोराछोरी छात्रवृत्तिमा पढिरहेको बताए । उनले भने, ‘हामीले बोर्डबाटै सल्लाह गरेर संगठनमा कार्यरत केही कर्मचारीका छोराछोरीलाई पनि छात्रवृत्ति दिएका छौं ।’<br><br>सन् १९६४ मा तत्कालीन राजपरिवारले सञ्चालनमा ल्याएको बाल मन्दिरले आफ्नो अफिसियल वेबसाइटमा अनाथ, परित्यक्त, द्वन्द्वपीडित बालबालिका, कैदीबन्दीका छोराछोरीको बालअधिकारको रक्षा गर्ने, पालनपोषण गर्ने, शिक्षामा सहयोग गर्ने र कमजोर आर्थिक अवस्था भएका परिवारका बच्चालाई शिक्षामा सहयोग गर्ने संस्थाको मुख्य उद्देश्य रहेको उल्लेख छ । कान्तिपुर दैनिकबाट ।<br></p>

<p>न्युयोर्क । नोबेल पुरस्कारपछि दोस्रो ठूलो मानिने क्लार्क अवार्ड २०१८ नेपाली मूलका अमेरिकी अर्थशास्त्री पराग पाठकलाई प्रदान गरिने भएको छ । अर्थशास्त्रको अध्ययन तथा अनुसन्धानमा विशिष्ट योगदान पु-याए बापत उनलाई उक्त सम्मान प्रदान गरिएको अमेरिकन इकोनोमिक एशोसिएसनले उल्लेख गरेको छ । ४० वर्ष भन्दा कम उमेर समूहका युवा अर्थशास्त्रीलाई प्रदान गरिने सो अवार्ड प्राप्त गर्ने पाठक पहिलो नेपाली मूलका अर्थशास्त्री हुन् ।<br><br>अर्थशास्त्र तथा प्रविधि क्षेत्रमा विश्वभर लोकप्रिय रहेको म्यासाच्युसेटस इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी (एमआइटी)मा प्राध्यापक रहेका ३७ वर्षे पाठकले शिक्षा क्षेत्रका नीति तथा बजार डिजाइनबारे गरेको अध्ययनका लागि अवार्ड प्रदान गरिएको हो ।<br><br>उनले गरेका अध्ययनले सार्वजनिक विद्यालयका शिक्षा प्रणाली सुधार गर्न महत्वपूर्ण योगदान पु¥याएको उल्लेख गरिउको छ । विद्यालयको शिक्षासम्बन्धी गहन तथा धेरैवटा अध्ययन गरेका उनले शिक्षा क्षेत्रको गुणस्तरीय विकासका लागि नयाँ प्रणाली विकास गनुपर्ने पक्षमा वकालत गरे ।<br><br>सार्वजनिक नीतिको संज्ञानात्मक तथा प्रायोगिक प्रणाली सम्बन्धी नवीन अवधारणा प्रस्तुत गरेका उनले नीतिगत सुझावको प्रभाव धेरै सकारात्मक मानिन्छ । ‘पाठकको अध्ययनले सार्वजनिक विद्यालयका लाखौँ विद्यार्थीको अवस्था परिवर्तन गर्न महत्वपूर्ण योगदान गरेको छ । क्लार्क मेडलका लागि उनी उपयुक्त उम्मेद्वार हुन्’ अमेरिकन इकोनोमिक एशोसिएसनले उल्लेख गरेको छ ।<br><br>सन् १९८० मा जन्मिएका ३७ वर्षीय पराग पाठक बुबाआमा काठमाडौंबाट अमेरिकाको न्युयोर्क शहर सरेपछि त्यही बाल्यकाल बिताए थिए । उनले हावर्ड विश्वविद्यालयबाट एप्लाईड म्याथम्याटिक्स विषयमा स्नातक र स्नातकोत्तर समेत गरेका छन् ।<br><br>‘द पाउल एन्ड डेजी सोरोस फेलोसिप फर न्यू अमेरिकन’ नामक छात्रवृत्ति पाएर सन् २००७ मा उनले व्यवसायिक अर्थशास्त्र (बिजनेश इकोनोमिक्स) विषय विद्यावारिधी गरेका पाठकले सन् २००२ देखि सन् २००३ सम्म उनले अमेरिकाकै युनिभर्सिटी अफ टलजमा भिजिटिङ फेलाको रुपमा सेवा गरेका थिए । त्यहाँ नोबेल पुरस्कार विजेता जिन टिरोलसँग पनि उनले अर्थशास्त्र विषयको अध्ययन गरेका थिए ।<br></p>

<p>काठमाडौं । डा.गोविन्द केसीले सरकारले हालै माइतिघर मण्डलामा प्रदर्शन गर्न नपाउने निर्णयलाई लिएर गम्भिर ध्यानकर्षण भएको बताएका छन् । उनले सरकारसँग उक्त निर्णय खारेज गर्न आग्रह समेत गरेका छन् ।<br>उनले शुक्रबार एक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै सरकारले आफनो निर्णय फिर्ता नगरे अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतामाथि सरकारको हस्तक्षेपविरुद्ध संविधान प्रदत्त अधिकार रक्षाका लागि निषेधित क्षेत्र तोडेर प्रदर्शन गर्ने पनि जानकारी गराएका छन् । सरकारको यस्तो निर्णयविरुद्ध हातेमालो गर्ने नागरिक समाज लगायत सबैसँग आग्रह पनि गरेका छन् ।<br><br>यस्तो छ उनले जारी गरेको विज्ञप्ति<br><br>आदरणीय पत्रकार मित्रहरु<br><br>सरकारले हालै माइतीघर मण्डलामा प्रदर्शन निषेध गर्ने गरी लिएको निर्णयप्रति हाम्रो गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ ।<br><br>स्मरण रहोस्, हाम्रो संविधानले आम नागरिकलाई सार्वभौमसत्ता सम्पन्न बनाएको छ, कुनै अमुक नेता, पदाधिकारी वा कारिन्दालाई मात्रै हैन । निरंकुश र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताका विरोधी व्यवस्थाहरुलाई बारम्बार पराजित गरेर ठूलो मुल्य चुकाउँदै लोकतन्त्रसम्म आउन आम नागरिकले कति रगत र पसिना बगाउनुपरेको थियो भन्ने इतिहास सत्तामा पुग्नेहरुले बिर्से पनि हामीले बिर्सन सक्दैनौं ।<br><br>मानिसहरुले निरंकुश सत्ताका अगाडि ज्यान दिएर व्यवस्था परिवर्तन गरेको नयाँ तानाशाहहरु जन्मेर अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता कुल्चिन पाऊन् भनेर थिएन । नयाँ तानाशाह नजन्मिउन् भन्नका लागि जुन सुकै शक्ति सत्तामा भए पनि सशक्त र रचनात्मक प्रतिपक्ष रहनुपर्छ । त्यो कर्तव्यबाट संसदको प्रतिपक्षमा रहने दलहरु विमुख भएको अवस्थामा समेत नागरिक समाज र मिडियाले त्यस्तो प्रतिपक्षको भुमिका अडिग भएर निभाउनुपर्छ । सत्तामा पुगेपछि असीमित शक्ति र शुन्य विरोधको अपेक्षा नौलो कुरा हैन तर त्यो बाटोले समाजलाई कुन दिशामा पुर्याउँछ भन्ने उदाहरण अहिले संसारभर उदाइरहेका तानाशाही व्यवस्थामा निसास्सिइरहेका समाज छन् ।<br><br>त्यसैले यस्तो कुटिल र प्रतिगामी निर्णयको औचित्य सडक सफा राख्ने वा ट्राफिक व्यवस्थापन सहज बनाउनेजस्ता काइते तर्क दिएर देखाइनु लाजमर्दो कुरा हो । माइतिघर मण्डला लगायतका ठाउँमा हुने प्रदर्शनहरुले त्यस खाले समस्या उब्जाएका हुन् भने तिनलाई समाधान गर्न हरतरहले सघाउन हामी तत्पर छौं । माइतिघर मण्डलाबाट सडक छेउको पेटी हुँदै वा छेउको लेन हुँदै बानेश्वरसम्म गरिने शान्तिपुर्ण प्रदर्शनले त्यस ठाउँको ट्राफिक व्यवस्थामा कुनै समस्या नल्याउने जगजाहेरै छ । कसैले प्रदर्शनमा आएर फोहर गर्छ भने उसलाई दण्डित गर्नु त्यो समस्याको समाधान हो, त्यो ठाउँमै निषेधाज्ञा जारी गर्नु नयाँ समस्या थप्नु हो ।<br><br>त्यसैले यदि राज्यको शीर्ष तहबाट निर्णय नभई तल्लो निकायले खेलाँचीपूर्वक त्यस्तो संवेदनशील निर्णय लिएको भए तत्काल त्यसलाई सच्याउने निर्देशन दिन नेपाल सरकारलाई आग्रह गर्दर्छौं । हैन र नयाँ सरकारले सोचविचार गरेरै आम नागरिकको आवाज बलजफ्ती थुन्न त्यस्तो निर्णय गराएको हो भने पनि विगतका सबै सानाठूला राजनीतिक परिवर्तनहरु ९जसका बलमा आजको व्यवस्था र सत्ता सम्भव भएको हो०मा आम नागरिकले खेलेको भुमिका स्मरण गर्न आग्रह गर्दर्छौं । यदि सीमित नेता र तिनका वरिपरिका मानिसहरुका कारण मात्रै समाज र देश धानिएको तथा समाजलाई अघि बढाउनमा आम नागरिकको कुनै भुमिका नभएको, उनीहरुको आवाज सुनुवाइ हुनु नपर्ने र प्रदर्शन गरेको खण्डमा दमन गर्ने गुरुयोजनासहित निषेधित क्षेत्रको निर्णय लिइएको हो भने सार्वभौम नागरिकका रुपमा त्यस्ता निषेधाज्ञा तोड्नुलाई हामी आफ्नो कर्तव्य सम्झन्छौं ।<br><br>त्यसैले तत्काल माइतिघर मण्डलामा प्रदर्शन निषेध गर्ने निर्णय खारेज गर्न सम्बन्धित निकायहरुलाई पुनः आग्रह गर्दर्छौं । त्यसो नगरिएमा अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतमाथि सरकारको हस्तक्षेपविरुद्ध तथा संविधान प्रदत्त अधिकार रक्षाका लागि निषेधित क्षेत्र तोडेर प्रदर्शन गर्ने पनि जानकारी गराउँछौं । साथै सरकारको त्यस्तो निर्णयविरुद्ध हातेमालो गर्न नागरिक समाज लगायत समाजको लोकतान्त्रिक चरित्र बचाउन चाहने सबै नागरिकहरुलाई हातेमालो गर्न आग्रह गर्दर्छौं ।<br><br>डा गोविन्द केसी<br><br>त्रिवि शिक्षण अस्पताल महाराजगन्ज<br><br>डा जीवन क्षेत्री<br><br>सोलिडारिटी फर डा केसी अलायन्स<br><br>२०७५ वैशाख ७<br></p>

<p>काठमाडौं । ज्यान मार्ने उद्योगमा ५ वर्ष जेल सजाय पाएर फरार रहेका अभियुक्त दीपक मनाङे (राजीव गुरुङ) पक्राउ परेका छन् । महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडौंको विशेष टोलीले मनाङेलाई काठमाडौं स्वयम्भूको तीनधाराबाट पक्राउ गरेको हो । हिमाली जिल्ला मनाङबाट प्रदेशसभा सदस्यमा निर्वाचित मनाङलाई सर्वोच्च अदालतले गत माघमा ज्यान मार्ने उद्योगमा ५ वर्ष जेल सजाय गर्ने तत्कालीन पुनरावेदन अदालतको फैसला सदर गरेपछि उनी फरार थिए ।</p><p>तत्कालीन पुनरावेदन अदालत पाटनले २०६९ सालमा मनाङेलाई ज्यान मार्ने उद्योगमा दोषी ठहर गर्दै ५ वर्षको जेल सजाय सुनाएको थियो । गत मंसिर १० गते भएको प्रदेश तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा हिमाली जिल्ला मनाङ (ख) बाट प्रदेशसभा सदस्यमा विजयी भएका मनाङे सांसदको सपथ नलिएरै गत माघदेखि फरार थिए । सर्वाेच्च अदालतले गत माघमा ज्यान मार्ने उद्योगमा ५ वर्ष जेल सजाय गर्ने तत्कालीन पुनरावेदन अदालतको फैसला सदर गरेपछि उनी फरार भएका हुन् ।</p><p>तत्कालीन पुनरावेदन अदालत पाटनले २०६९ सालमा मनाङेलाई ज्यान मार्ने उद्योगमा दोषि ठहर गर्दै ५ वर्षको जेल सजाय सुनाएको थियो । ३१ वैशाख २०६१ मा काठमाडौंको महाराजगन्जस्थित नफाङ रेस्टुरेन्टमा भएको लफडाका कारण मनाङेले अब ५ वर्ष जेलमा बस्नुपर्ने छ । नफाङ रेस्टुरेन्ट गुण्डा नाइके चक्रे मिलन भनिने मिलन गुरुङ र दीपक मनाङेबीच झगडा भएको थियो । झगडाका क्रममा मनाङेले धारिलो हतियार प्रहार गरि चक्रे मिलनको बायाँ हात छिनालेका थिए । सोही घटनामा पुनरावेदन अदालत पाटनले मनाङेविरुद्ध ५ वर्षको जेल सजाय सुनाएको थियो ।</p><p><br></p>