दशैको चिन्ता छैन दोधारा चाँदनीका बादी बस्तीमा

<p>पप्पु गुरुङ्, २३ असोज, दोधारा चाँदनी । दोधारा चाँदनीको बादी बस्तीको दशै सुनसान भएको छ् । आफन्तहरु यसपटक दशैमा घर नफर्के पछि दोधारा चाँदनीको महाकाली नदीको किनारमा एक सामुदायिक बनमा अवस्थित बादी बस्तीमा यस पटकको दशैको रौनक देखिएको छैन् । उनिहरुलाई दशै आए नआएको पनि कुनै चिन्ता नै छैन् । उनिहरुको कसै घरले राम्रो खाना दिए उनिहरुको लागी त्यही दिन दशै मान्छन् । मादल बनाएर बिक्री गर्ने तथा दिनभरी गााउ घरमा मागेर साँझ बिहानको छाक टार्ने दोधारा चाँदनी नपा – ६ बादी समुदायका करिब ९ घरधुरी मध्ये गुजारा चल्न गाहे परेको बताउदै भारतको बिभिन्न स्थानमा मजुरी गर्न जहान परिवार संग पलाएन भए पछि अहिले जम्मा जम्मी १ घरधुरीमा बसोबास बस्दै आएका छन् । बिगतमा उनिहरुको आफन्त भारतको बिभिन्न स्थानबाट मजदुरी गरि फर्के पनि यस पटकको दशैमा उनिहरु नआएको बादी परिवारजनले बताएका छन् । बर्दियाबाट २०५१ सालमा उक्त स्थानमा बसेको बेला ९ घरधुरीका करिव ५० परिवारजन बस्दै आएका हुन् । मादलको लागी चाहिने काठ र छाला समेत नपाउदा उनिहरु मादल बनाउने कार्य ठप्प भएको बादी समुदायका एक अगुवा लोक बहादुर बादी बताउछन् । “यस पटको दशै पनि गाँउ बस्तीमा मागेर खानु पर्ने भयो” बिगतका केही दिनहरुमा छोराहरुले कमाई गरि ल्याएका पैसाले सबै मिलेर घरमा दशै मनाए पनि यस पटक भने घरमा खानको लागी एक छाक अन्न नभएको हुदा गाँउ, बस्तीमा मागेर दशै मनाउने बिचार रहेको अगुवा लोक बहादुर बादीको भनाई रहेको छ् । उनिहरुको बस्तीमा खाने पानीको लागी नल पनि छैन् । लोक बहादुर बादी अनुसार उच्च जातको घरमा रहेको नलमा पानी लिन जादा आफुहरुलाई असजिलो लाग्ने गरेको बताउदै महाकाली नदीको पानी प्रयोग गर्दै आएको हो । केही वर्ष अघि तल्लो जातका बासिन्दा भन्दै पानी लिन रोक लगाएपछि बादी परिवार महाकाली नदीको फोहर पानी खान बाध्य भएका छन् । गुजाराको लागी भारत पलाएन भएका १४ घरधुरी जती चाड पर्वको बेला मात्रै यहा आउने गरेको मान कुमारी बादी बताएका छन् । “अझै सम्म फर्केका छैनन् । तर यस पटक उनिहरु किन आएनन् कुन्नी । कुनै खबर नै आएको छैन्” मान कुमारी बादी अनुसार थोरै ऐलानी जग्गामा बस्दै गरेका बादी समुदायलाई सरकार उचित बासस्थानको ब्यवस्था गरिदिए उपकार हुने बताउछन् । “घरमा एक दाना रासन छैन कसरी मनाउने हो दशै” मान कुमारी बादीले भने– “हाम्रो लागी के को दशै ? पैसा हुनेहरुको मात्रै त हो । हामीलाई जुन घरले खान दियो त्यही दिन हाम्रो लागी दशै हुन्छ्” उनका अनुसार चाड पर्वको बेला भोज भतेर हुदा खाना बढी पाक्ने भएकोले चाड पर्वको दिन पाहुनाले खाएर बचेका मिठा परिकार खान पाईन्छ् । देशकै सबै भन्दा पछाडि परेको र सबै भौतिक हक तथा सुविधाबाट वञ्चित भएका छन् बादी समुदाय । जनसंख्याका हिसाबले पनि सबै भन्दा सानो मध्येको समुदायको आनीबानी भने अरुको भन्दा पृथक् छ । अभावै अभाव झेल्दै र सहदै आएका दोधारा चाँदनीका बादी परिवार अहिलेको जस्तो मनपरीको अवस्थामा पनि कतै कसैको घरजग्गा कब्जा गर्नेका भीडमा मिसिन चाहदैनन् । न त उनीहरु आफनो पीडालाई आन्दोलन र विद्रोह बीउ नै बनाउने कुरा सोच्छन् । बादी परिवार यौन पेशामा संलग्न भएको भएतापनि दोधारा चाँदनीका बादी परिवार यो पेशाबाट टाढै बस्दै आएका छन् । कठोर जीवन, अभावले ग्रस्त । मान्छेले सहनै नसक्ने दुरावस्था झेलिरहेका भए पनि न सरकार, न त गैरसरकारी संघ संस्था कसैले पनि दोधारा चाँदनीका बादी समुदायको पीडा बुझ्न चाहेको देखिदैन् । नदी र खोला किनारमा बसोबास सुरु गरेको यस समुदायलाई साँझ–बिहानको छाक जुटाउन र एकसरो कपडा जुटाउन मुस्कील परेको अवस्थामा उनिहरुलाई दशै आएको खासै चिन्ता भने देखिएको छैन् ।<br><br><br></p>