18.12¡ÆC
त्रिशूली । नुवाकोटको विदुर नगरपालिकामा सापु (सिजनल हाइपरएक्युट पनुभिआइटिस) र रेबिज रोगसम्बन्धी निगरानी सुदृढीकरण तथा जनचेतना कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयअन्तर्गत स्वास्थ्य सेवा विभाग, इपिडिमियोलोजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखा, टेकू काठमाडौंको आयोजनामा तथा विदुर नगरपालिकाको स्वास्थ्य शाखाको सहजिकरणमा सापु र रेबिज रोग सम्बन्धि सचेतना, नियन्त्रणका उपाय एंव अहिलेको अबस्थाको सम्बन्धमा सरोकारवालाहरुबीच अन्तरक्रिया गरिएको हो ।
कार्यक्रममा नेत्र रोग विशेषज्ञ डा. रन्जु खरेल सिटौलाले सापु रोग लाग्ने कारण, यसको लक्षण तथा यसबाट सुरक्षित रहने उपायका बारेमा जानकारी दिनुभयो। यस्तै, कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालयका उप–प्राध्यापक वन विज्ञ प्रविण पौडेलले सापु रोगसँग सम्बन्धित सेतो पुतलीको बारेमा सहभागीहरूलाई जानकारी गराउनुभयो ।
कार्यक्रममा रेबिज रोगको जोखिम, संक्रमणको माध्यम र रोकथामका सम्बन्धमा स्वास्थ्य सेवा विभागका जुनोटिक रोग नियन्त्रण अधिकृत बिहारी महतोले जानकारी गराउनुभएको थियो ।
कार्यक्रममा विदुर नगरपालिकाको योजना अधिकृत हरिप्रसाद प्याकुरेल, स्वास्थ्य शाखा प्रमुख एंव जनस्वास्थ्य निरीक्षक रामराजा भण्डारी, स्वास्थ्य शाखामा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मी–कर्मचारीहरू, दृष्टि आँखा केन्द्र बट्टार शाखाका प्रमुख दृष्टि विशेषज्ञ राजेशकुमार चौरासिया, नगरपालिका अन्तरगतका विभिन्न स्वास्थ्य संस्थामा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मीहरु विद्यालय नर्स लगायतको सहभागिता रहेको थियो ।
यो पनि जारी राखौँ:
सापु रोग के हो ?
सापु रोग (Scabies) एउटा संक्रामक छालाको रोग हो, जुन सारकोप्टिस स्क्याबी (Sarcoptes scabiei) नामक सूक्ष्म किराबाट लाग्दछ।
मुख्य लक्षणहरू:
– धेरै चिलाउने (बढी रातिको समयमा)
– छालामा साना रातो डल्ला वा बम्पहरू
– औंलाको बिच, हात, नाभी वरिपरि, कम्मर, कुहिनो, घुँडा, गुप्ताङ्ग आसपास बढी असर देखिन्छ
– बच्चामा टाउको, अनुहार वा पैतलासम्म पनि फैलिन सक्छ
सर्ने तरिका:
– संक्रमित व्यक्तिसँग नजिकको शारीरिक सम्पर्क
– लुगा, ओछ्यान, तन्ना, तौलिया आदिको साझेदारी
उपचार:
– चिकित्सकको सल्लाहमा विशेष औषधीय मलहम (जस्तै: Permethrin cream) लगाउने
– सम्पर्कमा आएका सबै सदस्यले एकैपटक उपचार गर्नु आवश्यक हुन्छ
– लुगा, ओछ्यान, तन्ना आदि उमालेर धुनुपर्छ
सापु गम्भीर नभए पनि उपचार नगरे समयमै अरूमा सजिलै सर्छ र संक्रमण झन् फैलिन्छ।
रेबिज रोग के हो ?
रेबिज (Rabies) एक घातक भाइरल रोग हो, जुन मुख्यतः कुकुर, बिरालो, बाँदर जस्ता जनावरले टोकेपछि सर्ने गर्छ। यो रोग र्याब्डोभाइरस (Rabies virus) नामक भाइरसबाट हुन्छ।
✅ कसरी सर्छ?
– संक्रमित जनावरको टोकाइ, नोचाइ वा लारले।
– कहिलेकाहीं चिलाएको छाला वा घाउमा लार लाग्दा पनि संक्रमण हुन सक्छ।
—
⚠ लक्षणहरू (टोकाइपछिको केही दिनदेखि हप्ता वा महिनापछि देखिन सक्छ):
– ज्वरो, टाउको दुखाइ
– घाउको ठाउँमा पोल्ने/चिलाउने
– असामान्य डर (पानी, हावा, उज्यालोबाट)
– बेचैनी, आक्रोश, भ्रम
– शरीर काप्ने, बेहोस हुने
👉 एकपटक लक्षण देखिएपछि उपचार सम्भव हुँदैन र प्रायः मृत्यु निश्चित हुन्छ।
—
🛡 रोकथाम:
– टोकिएको ठाउँ सफा पानी र साबुनले तुरुन्त धोने।
– ५ वटा एन्टि-रेबिज खोपको शृंखला सुरु गर्ने।
– गम्भीर टोकाइमा Rabies Immunoglobulin (RIG) लगाइन्छ।
– घरपालुवा जनावरलाई नियमित रेबिज खोप लगाउने।
—
📌 याद गर्नुपर्ने कुरा:
रेबिज १००% रोकथाम गर्न मिल्ने तर एकपटक लागेपछि ज्यानै जाने रोग हो। टोकाइलाई कहिल्यै पनि सामान्य नठानौं।
