सहिद भरत ढुङ्गाना स्मृतिग्रन्थ सार्वजनिक : कसले के भने ?

<p>काठमाडौँ । सहिद भरत ढुङ्गानाको स्मृतिग्रन्थ सार्वजनिक भएको छ । बिहिबार स्मृतिग्रन्थ सार्वजनिक गर्दै नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष एवं पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले ढुङ्गाना लोकप्रिय, जनताको कामका लागि सबै चिज त्याग्न सक्ने नेता भएको बताउनुभयो । उहाँले भरत ढुङ्गाना आफ्नो विचार र क्रान्तिप्रति निष्ठावान भएकै कारण जनप्रिय हुनुभएको टिप्पणी गर्नुभयो । भरत ढुङ्गानाको लोकप्रिय कार्यशैली, आफूभन्दा फरक विचार राख्ने व्यक्तिहरुसँग सहजै अन्तरक्रिया गर्न सक्ने क्षमता मौलिक भएको र यो सबैका लागि शिक्षाप्रद भएको बताउनुभयो । प्रचण्डले भरत ढुङ्गानाको हत्याले तत्कालिन पार्टी र क्रान्तिमा अतुलनीय क्षती पुगेको तर प्रतिक्रियावादी विरुद्धको लडाइँमा ढुङ्गानाको योगदानले ठूलो उर्जाको काम गरेको र राजनीतिक परिवर्तनमा ठूलो भूमिका खेलेको स्मरण गर्नुभयो ।</p><p><img src="https://topnepalnews.comuploads/posts/105afff89e5d5f517f0cc2b6fe7160d31615601973.jpg" style="width: 1157px;"><br></p><p>हालको राजनीतिक उतारचढावका प्रसङ्गमा अध्यक्ष प्रचण्डले तत्कालीन माओवादीबाट छुट्टिएका नेत्र विक्रम चन्द विप्लव नेतृत्वको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी लगायतका दलहरुसँग शास्त्रार्थ गरेर बस्न र हारे उनीहरुकै पछि लाग्न तयार भएको बताउनुभयो । प्रचण्डले आफूले लिएको शान्तिपूर्ण बाटो र नेत्रविक्रम चन्द विप्लवले भनेको वैज्ञानिक समाजवादको विषयमा शास्त्रार्थ गर्न आग्रह गर्नुभएको हो । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका नेता अनिल शर्मा विरहीले शास्त्रार्थ गर्ने प्रस्ताव राखेपछि प्रचण्डले स्वीकार गर्दै शास्त्रार्थमा आफू हारे पछि लाग्न तयार रहेको बताउनुभयो ।“शास्त्रार्थ गरौँ, जसले जित्छ, त्यसैलाई सबैले मानौँ । म शास्त्रार्थको निम्ति तयार छु । तपाईंहरूलाई लागेको छ, सबै मैले गुमाइदिएँ, तपाईंहरूले जित्नुभयो भने म तपाईंहरुको पछि लाग्छु । मलाई केही डर छैन ।” उहाँले भन्नुभयो ।</p><p>शास्त्रार्थ गरे सबै पक्ष एकै ठाउँमा आउने उहाँको विस्वास थियो । “पूर्विय दर्शनको शास्त्रार्थमा प्रवेश गरौँ, हप्ता दशदिन शास्त्रार्थ गरेरै बसौँ बरु र एउटा निष्कर्ष निकालौँ । वैज्ञानिक समाजवादको निम्ति, साम्यवादको निम्ति तपाईंहरूसँगै लड्न म तयार छु । मेरो विचारमा ल लडिराखेको छु, तपाईंहरूको विचारमा तपाईंहरू लडिराख्नु भएको छ । साँच्चै को चाहिँ हो, त्यसको शास्त्रार्थद्धारा निष्कर्ष निकालौँ । मलाई लाग्छ, हामी एकै ठाउँमा आउँछौँ ।” प्रचण्डले भन्नुभयो ।</p><p>उहाँले आफूले राम्रो कामको निम्ति गरेका प्रयासहरूलाई हिजोका सहयोद्धाहरूले नबिर्सिदिन अनुरोध गर्नुभयो&nbsp; । संविधानमा संघियता, गणतन्त्र, धर्मनिरपेक्षताका लागि आफूहरूले भनेजस्तो नभएकोमा नोट अफ डिसेन्टसहित संविधानलाई आलोचनात्मक समर्थन गरेको प्रचण्डको प्रष्टिकरण थियो ।</p><p>कार्यक्रममा नेपाली काँग्रेसका नेता अर्जुननरसिंह केसीले भरत ढुङ्गाना फरक राजनीतिक दृष्टिकोण, फरक विचार, फरक धार भएपनि अन्योन्याश्रित सम्पर्क र सम्बन्ध रहेको स्मरण भयो । भरत ढुङ्गाना फरक विचारधारा भएकासँग पनि सहज सम्बन्ध स्थापित गर्न सक्ने नेता भएको बताउनुभयो । राजनीतिक दर्शन, वादप्रतिवाद र लोकतन्त्रका प्रक्रियाका विविधतामा भरत ढुङ्गाना घुलमिल हुनसक्ने नेता भएको उहाँको भनाई थियो ।</p><p>फरक प्रसङ्गमा उहाँले अहिलेको विघटित संसद पुनःस्थापनाका लागि प्रचण्ड, माधव नेपाल र झलनाथ खनालसहितका नेताले गरेको संघर्ष उचित भएको टिप्पणी गर्नुभयो । “मलाई त गजब लागेको थियो, तीन तीनजना पूर्वप्रधानमन्त्री सडकमा पलेटी कसेर बस्दा, खुसी लाग्यो त्यसैको बलमा संसद पुनःस्थापना भएको हो ।” उहाँले भन्नुभयो ।</p><p><img src="https://topnepalnews.comuploads/posts/54feba49c9728117d1b6154a6e956e601615602146.jpg" style="width: 1157px;"><br></p><p>नेकपा माओवादी (केन्द्र) का नेता हितबहादुर तामाङ्गले सहिद भरत ढुङ्गानाको योगदान पछिल्लो पुस्ताका लागि मार्गदर्शन भएको बताउनुभयो । सहिद भरत ढुङ्गानाले जिल्ला विकास समितिको सभापति पद त्यागेर भूमिगत जीवनका लागि आउनुभएको स्मरण गर्दै नेता तामाङ्गले भरत ढुङ्गाना अस्थिर स्वभावको नभई गतिशील स्वभावको भएको बताउनुभयो । पार्टी र क्रान्तिप्रति समर्पित ढुङ्गाना अवस्थाअनुसार आफूलाई बदल्न सक्ने नेता भएको तामाङ्गले स्मरण गर्नुभयो । ढुङ्गाना अवसरवादी भएको भए, पद प्रतिष्ठा त्यागेर क्रान्तिमा होमिन नसक्ने उहाँको भनाई थियो ।</p><p>नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका नेता, लेखक एवं साहित्यकार अनिल शर्मा ‘विरही’ले सहिदको सपना पुरा नभएको भन्दै संसदीय व्यवस्थाभित्रका सबै प्रयोगहरू हेरिसकेकाले यो व्यवस्था असफल भएको बताउनुभयो । नेता विरहीले पूर्विय दर्शमा देशभित्रको विवादहरुलाई शास्त्रार्थको माध्यमबाट हल गर्न सकिने बताउनुभयो । “आफ्नो देशभित्र शासन प्रणाली कस्तो हुने ?कुन विचार र संस्कृतिबाट शासन गर्ने भन्ने कुरा शास्त्रार्थको आधारमा गरिन्छ । पूर्विय दर्शन मान्ने हो भने शास्त्रार्थमा जसले जित्छ त्यो विचारको आधारमा शासन प्रणाली अपनाऔँ । नेपालको राजनीतिक अन्यौलता, शासन व्यवस्था पुँजीवादी कि वैज्ञानिक जनतालाई छान्न दिनुपर्छ ।” उहाँले भन्नुभयो । पूर्विय दर्शन मान्ने हो भने शसस्त्र बल प्रयोग गर्नुहुँदैन भन्ने उहाँको भनाई थियो । “यदि कसैले हामीसँग बन्दुक छ, त्यसैले हामीले पूर्विय दर्शन, संस्कृति र नागरिक अधिकारलाई मान्दैनौँ भन्छ भने बन्दुकको एकाधिकारलाई तोड्ने अधिकार नागरिकलाई हुन्छ ।” उहाँले भन्नुभयो ।&nbsp;</p><p>यस्तै नेकपा एमालेका नेता केशव पाण्डेले भरत ढुङ्गाना जनताबिच लोकप्रिय भएको चर्चा गर्दै जिल्ला सभापतिमा पार्टीको निर्णय नभई कार्यकर्ताको निर्णयले निर्वाचित हुनुभएको स्मरण गर्नुभयो । भरत ढुङ्गानालाई माओवादीमा जान रोक्न विभिन्न प्रयास गरिए पनि उहाँ आफ्नो आत्मनिर्णयमा अडिग रहेको र कसैले रोक्न नसकेको उहाँले बताउनुभयो ।</p><p>नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (क्रान्तिकारी माओवादी) का नेता दिनेश शर्मा ‘सागर’ले सहिद भरत ढुङ्गानाको स्मृतिग्रन्थले नयाँ पुस्ता योद्धाको इतिहास समेट्न सक्ने बताउनुभयो । उहाँ विचारप्रति कटिबद्ध नेता भएको स्मरण गर्दै नेता शर्माले परिर्वतनका निम्ति उहाँले गरेको योगदानको पुष्टि भएको बताउनुभयो ।</p><p>उहाँले अहिलेको शासन व्यवस्थामा संसदीय प्रणाली गलत रहेको भन्दै भरत ढुङ्गानाको भनाई स्मरण गर्नुभयो, “उहाँलाई सोधिएको रहेछ, तपाईं किन फेरि एमालेमा फर्किनुभएन भनेर उहाँको जवाफ, एमालेका साथीहरूसँग धेरैपटक बसेर छलफल र कुराकानी गरियो त्यहाँपनि विचार मार्गदर्शन सच्याउनुपर्ने भन्ने कुरा आयो तर त्यहाँभित्र माओवादलाई बिसर्ने र शान्तिपूर्ण आन्दोलन गर्नुपर्छ भन्ने पाएँ । क्रान्ति संसदबाट हुँदैन । जनविद्रोह सैनिक सुरक्षाका घेराभित्र थाहा हुँदैन, उहाँले भन्नुभएको सार र विषयवस्तु यही हो ।” नेता शर्माले भन्नुभयो ।</p><p>वरिष्ठ अधिवक्ता एकराज भण्डारीले भरत ढुङ्गाना क्रान्तिकारी योद्धा भएको स्मरण गर्दै क्रान्तिको नेतृत्व गर्नेहरू सहिदको सपना बिर्सेर संसदीय भासमा डुबेको बताउनुभयो । वैज्ञानिक समाजवाद स्थापना गर्ने, जनताको सत्ता स्थापना गर्ने ढुङ्गानाको सपना थियो भन्दै उहाँले भरतजस्तै हजारौँ सहिद, अपाङ्ग र योद्धाहरूका सपना अधुरै रहेको बताउनुभयो । अहिलेको संसदीय व्यवस्थामाथि प्रश्न उठेको भन्दै उहाँले जनयुद्धको नेतृत्वकर्ता वैज्ञानिक समाजवाद निर्माण गर्ने बाटोमा फर्कनुपर्ने बताउनुभयो । “जनयुद्धको नेतृत्व सबै छोडेर वैज्ञानिक समाजवादका लागि लडेको हो, म त्यो नेतृत्व संसदीय भासमा डुबेको हेर्न चाहन्नँ ।” भण्डारीले भन्नुभयो । एकातिर जनयुद्धको नेतृत्व गरेको पक्तिले एकातिर वैज्ञानिक समाजवादको कुरा गर्ने र अर्कोतिर संसद विघठनको विरोध गर्ने र संविधान, संसद बचाउनुपर्छ भन्ने कुरा विरक्तलाग्दो भएको बताउनुभयो ।</p><p>संसदीय व्यवस्था र वैज्ञानिक समाजवादबारे बहस गर्न आह्वान गर्दै उहाँले भन्नुभयो, “पञ्चायतको संविधान २० वर्ष टिक्यो, २०४६ सालको संविधान पनि लामो समय टिक्यो । तर ०७२ को संविधान किन ५ वर्ष नहुँदै जनमत सङ्ग्रहको कुरा उठ्यो ? किन संसदीय व्यवस्थामा प्रश्न उठ्यो ? किनभने यो व्यवस्था निर्माण गर्दा यो सुधारिएको संसदीय व्यवस्था भनिएको थियो । सुधारिएको संसद सुधारिएको पञ्चायतजस्तै ध्वस्त हुन्छ । यसको पुष्टि अदालतले ग¥यो ।” उहाँले थप भन्नुभयो, “म विचारहरू डुब्न लागेकालाई फेरि आह्वान गर्छु, नेतृत्व साँच्चिकै इमान्दार छ भने, जहाँ भासिन पुग्यौ पुग्यौ तिमिहरू, जहाँ सुँगुरको खोरमा हेलिन पुग्यौ पुग्यौँ, माफी माग, फेरि फर्क आऊ, वैज्ञानिक समाजवादको निम्ति, फेरि निरन्तर क्रान्तिको लागि अगाडि बढौँ ।”</p><p>नेता भरत ढुङ्गानाको २०५९ साल असार ३१ गते धादिङको गुम्दीमा तत्कालीन शाही नेपाली सेनाले हत्या गरको थियो । ढुङ्गानासँगै अनेरास्ववियु (क्रान्तिकारी)का नेता बैकुण्ठ पोखरेलको पनि हत्या भएको थियो ।</p><p><img src="https://topnepalnews.comuploads/posts/7085964576190204a66720ff307adb271615602119.jpg" style="width: 720px;"><br></p><p>लेखक नारायण नेपालले सङ्कलन तथा सम्पादन गर्नुभएको स्मृतिग्रन्थ कम्पन मिडिया प्रा.लिले प्रकाशन गरेको हो । पुस्तकमा विभिन्न नेता तथा सहकर्मीहरूको संस्मरण, नेता ढुङ्गानाका अन्तर्वार्ता, लेख, जिल्ला विकास समितिको सभापति हुँदा भएका निर्णय तथा कार्यक्रमहरू, विभिन्न व्यक्तिसँगको अन्तर्वार्ता सङ्ग्रहित गरिएको छ ।</p><p><img src="https://topnepalnews.comuploads/posts/975d09d2cace9104ee5c39b3149659041615602346.jpg" style="width: 598px;"><br></p><p><b>तस्बिरः सविन धमला, न्युज एजेन्सी नेपाल ।</b><br></p><div><br></div>