सरकारी सस्थाले नै उपभोक्ता ठगेपछि...

Posted on: February 10, 2017 | views: 214

२८ माघ, काठमाडौ । दुग्ध विकास संस्थान अर्थात डिडिसीको निलो प्याकेटको दुध लिटरको ६४ रूपैयाँ पर्छ अझ फ्याटयुक्त हरियो प्याकेटको दूध (होलिमिल्क) खाने हो भने प्रतिलिटर ८० रूपैयाँ तिर्नुपर्छ । उपभोक्ताबाट लिटरको ८० रुपैयाँ असुल्ने दुग्ध विकास संस्थानले पशुपालक किसानलाई भने प्रति लिटर ३५/३६ रुपैयाँ मात्र थमाउँछ ।

पशुपालक किसानले उत्पादन गरेको दूधको बजार व्यवस्थापन गर्ने जिम्मेवारी पाएको दुग्ध विकास संस्थानबाटै किसान ठगिएको रुपन्देहीका पशुपालक किसान शशि पौडेलले बताउनुभयो । ‘दुःख गर्नेको हातमा जम्मा ३५/३६ रुपैयाँ, अनि दुग्ध विकास संस्थानले झण्डै दोब्बरमा बेच्छ, हामी किसान कति ठगिएका छौं’ पौडेलले भन्नुभयो ।

पशुपालक किसानबाट लिटरको ३६ रुपैयाँमा किनेको दूधबाट पनि चिल्लोपदार्थ अर्थात फ्याटको मात्रा झिेकेर मात्र दुध बजारमा पठाउने गरेको किसान बताउँछन् । दूधमा फ्याटको मात्रा चार प्रतिशत भन्दा बढी नै हुने र आधाजसो झिकेर मात्र बेच्ने गरेको किसानहरु बताउँछन् ।

ती फ्याटबाट नौनी तथा घिउ बनाएर संस्थानले अतिरिक्त लाभ उठाइरहेपनि  दूध उत्पादक किसान भने हेरेको हेर्‍यै हुनुपरेको ललितपुरका पशुपालक किसान अम्बिका हुमागाईं बताउनुहुन्छ ।  

तर दुग्ध विकास संस्थानले भने किसानले ३६ रुपैयाँमा दुध नदिने र दुधको गुणस्तर अनुसारको मूल्य तिर्नुपर्ने भएकाले संस्थानलाई किसानले भनेजस्तो मुनाफा नरहेको जनाएको छ । ‘किसानबाट दुध उठाउँदा नै ४५ देखि ६५ रुपैयाँ तिर्दै आएका छौं, धनगढीबाट दुध किन्दा १५ रुपैयाँ त ढुवानीमै लाग्छ, विक्रेतालाई प्रति लिटर दुई रुपैयाँ कमिसन दिनुपर्छ, यसरी लागत थपिदै जाने भएकाले संस्थानलाई नाफा छैन’ संस्थाका निमित्त उपमहाप्रबन्धक ईश्वरीप्रसाद अधिकारीले भन्नुभयो ।

इलाम, ताप्लेजुङ लगायत जिल्लाका किसानबाट संकलित दुध पनि चिस्यान केन्द्रमा भण्डारण गर्नुपर्ने, उपकरण चलाउनका लागि जेनेरेटर चलाउने पर्ने र ट्याङकरमा ल्याउँदा लागत थपिदै जाने उपमहाप्रबन्धक अधिकारीले बताउनुभयो ।

‘विराटनगरसम्म ल्याएपछि पनि सबै दुध विक्री हुदैन, त्यहाँ पाउडर बनाउनुपर्ने संस्थानको बाध्यता छ, एक किलो पाउडर बनाउन १२ लिटर दुध खपत हुन्छ । दुधलाई पाउडरमा परिणत गर्दा ४५ रुपैयाँ अतिरिक्त खर्च लाग्छ, उपमहाप्रबन्धक ईश्वरीप्रसाद अधिकारी भन्नुुहुन्छ ‘विराटनगरबाट ल्याएको पाउडर दुध काठमाडौमा पुनः प्रोसेसिङ गरेर विक्री गर्नुपर्छ’ दुध विक्री गर्न सोचेजस्तो सजिलो छैन, हामीले उपभोक्तालाई पनि ठगेका छैनौं र किसानलाई पनि ।’

दुग्ध विकास संस्थान, दुग्ध उत्पादक कृषकबाट उत्पादित दूधको बजार व्यवस्थापन गर्न र उपभोक्तालाई स्वच्छ र प्रशोधित दूध तथा दुग्ध पदार्थ आपूर्ति गर्ने उद्देश्यले तत्कालीन दुग्ध विकास बोर्ड संस्थान ऐन अनुसार २०२६ सालमा दुग्ध विकास संस्थान गठन भएको हो । संस्थानले अहिले विभिन्न दुग्ध पदार्थ सहित दैनिक १ लाख लिटर स्ट्यान्डर्ड दुध र झण्डै २० हजार लिटर होलीमिल्क विक्री गर्दै आएको छ ।