करणी अपराध: कुन देशमा कस्तो छ कानूनी व्यवस्था ?

Posted on: April 04, 2018 | views: 5474

काठमाडौं ।  देशभर बलात्कारको घटना बढ्दो रूपमा रहेको छ । अन्य ठाँउको तुलनामा उपत्यकामा झनै बढ्दो क्रममा रहेको बताईएको छ । बलात्कारको घटनामा १६ वर्षमुनिका बालबालिका बढी पीडित देखिएका छन् । जवरजस्तीका घटना दिनानुदिन आइरहेका भएपनि यसलाई रोक्न कानून छ तर कार्यान्वयन पक्ष फितलो देखिएको छ ।

प्रहरीकहाँ आइनपुग्दै कतिपय घटना मिलापत्रमा टुंगो लाग्ने गरेका छन् । बलात्कार गर्नेविरूद्ध कडा कानून भएकाले पनि कानूनी प्रक्रियासम्म पुग्न नदिई बिचैमा आर्थिक चलखेल बलात्कारका घटना लुकाउने गरेका पनि महिला अधिकारकर्मीकहरूको दाबी छ । महिलाहरू यस विषयमा खुलस्त हुन नसकेका कारण पनि बलात्कारका घटना बाहिर आउन नसकेको र आत्मसम्मानमा चोट पुग्ने तथा कतिपय बलात्कारका घटना परिवार तथा आफन्तबाटै हुने गरेकाले बाहिर नआएको महिला अधिकारकर्मी बताउँछन् । यी सबै बलात्कार घटना बाहिर आउने हो भने दैनिक झण्डै १० जना बलात्कृत हुने तथ्यांक आउने दाबी छ ।

यस्तो छ देशभर बलात्कारको तथ्यांक

प्रहरीको तथ्यांकअनुसार आर्थिक वर्ष २०७१ यता देशभर तीन हजार २०० जबर्जस्ती करणीका उजुरी दर्ता भएका छन्। आर्थिक वर्ष २०७१/०७२ मा देशभर ९८१ जबर्जस्ती करणीका जाहेरी दर्ता भएका छन्। आर्थिक वर्ष २०७२/०७३ मा एक हजार ८९ जाहेरी परेका छन् भने आर्थिक वर्ष २०७३/०७४ मा एक हजार १३० जाहेरी परेका छन्। यस तथ्यांकलाई आधार मान्दा देशभर जबर्जस्ती करणीको वृद्धिदर ८.६ प्रतिशत रहेको देखिन्छ।

के छ चुनौती
बलात्कारका घटना रोक्नका लागि ढिलो उजुरी पर्ने हुँदा प्रमाणहरू संकलन गर्न गाह्रो हुने गरेको प्रहरीको भनाइ छ। कतिपय पीडित कानुनी प्रावधानबारे ज्ञान नहुँदा प्रहरीलाइ उजुरी गर्नसमेत नआउने गरेको प्रहरीको भनाइ छ। त्यस्तै, बलात्कारको घटना हेर्ने छुट्टै महिला प्रहरी अधिकृत नभएका र पीडितको स्वास्थ्य परीक्षण गर्दासमेत समस्या हुने गरेको प्रहरीको भनाइ छ।

यस्तो छ कानूनी प्रावधान
मुलुकी ऐन २०२० को महल १४ मा जबरजस्ती करणीको बारेमा उल्लेख गरिएको छ । ऐनअनुसार कसैले कुनै महिलाको मञ्जूरीबिना करणी गरेमा बलात्कार गरेको ठहर्छ । त्यस्तै वा १६ वर्षभन्दा कम उमेरकी बालिकासँग मञ्जुरी लिई गरे पनि बलात्कार गरेको ठहर हुने प्रावधान छ ।

जबर्जस्ती करणी अभियोगमा दोषी ठहर भएमा १० देखि १२ वर्षको कैद सजाय र पीडितलाई क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने कानुनी व्यवस्था रहेको छ। आफूलाई जन्म दिने आमा वा आफूले जन्माएकी छोरीलाई करणी गरे जन्मकैद हुने व्यवस्था छ। सौतेनी आमाछोरा वा बाबुछोरी, सहोदर दिदीभाइ वा दाजुबहिनी, एकै हाँगाको ससुरा–बुहारी, एकै हाँगाको बाजे–नातिनी वा पनातिनी, एकै हाँगाका जेठाजु र भाइबुहारी वा देवर–भाउजूको करणी भएमा चार वर्षदेखि १० वर्षसम्म कैद र ४० हजारदेखि एक लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ।

तीन पुस्तासम्मको हाडनातामा करणी गर्नेलाई तीन वर्षदेखि छ वर्षसम्म कैद र ३० हजारदेखि ६० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुनेछ। कैद वा थुनामा रहेको कुनै व्यक्तिसँग सरकारी कर्मचारीले करणी गर्ने वा करणी गर्न अरू कसैलाई संयोग पारी मिलाइदिई करणी गराए तीन वर्षसम्म कैद हुनेछ। १० वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई एकान्तमा लगेर यौन दुर्व्यवहारको नियतले निजको अंग छोएमा वा समातेमा, आफ्नो यौन अंग छुन वा समाउन लगाएमा बालयौन दुरूपयोग गरेको ठहरिने र दुई वर्षसम्म कैद हुनेछ।

आफ्नो संरक्षण वा सुरक्षामा रहेको व्यक्तिसँग करणी गरे पनि तीन वर्षसम्म कैद सजाय हुनेछ। सरकारी वा निजी कार्यालयमा वा कुनै पेसागत सेवा वा व्यावसायिक कामका लागि सम्पर्कमा आएको व्यक्तिसँग करणी गरे चार वर्षसम्म कैद र ४० हजार रुपैयाँ जरिवाना हुनेछ।

कसैले आफ्नो पति वा पत्नीबाहेक अन्य व्यक्तिमाथि यौन दुर्व्यवहार गरे तीन वर्षसम्म कैद र ३० हजार रुपैयाँ जरिवाना हुनेछ। कसैले कसैको इच्छाविरुद्ध अप्राकृतिक मैथुन गरे तीन वर्षसम्म कैद र ३० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुने कानुनी प्रावधान रहेको छ।

अन्य देशहरुमा कानुनी व्यवस्था
–युएईः जबर्जस्ती करणी गरेको प्रमाणित भएमा संयुक्त अरब इमिरेट्स युएईमा मा सात दिन भित्रमा झुन्ड्याएर मृत्यु दण्ड दिइन्छ ।
–इरानः २४ घन्टा भित्रमा झुन्ड्याएर तथा ढुंगाले हानेर मारिन्छ ।
–अफगानिस्तानः ४ दिन भित्रमा टाउकोमा गोली हानेर मृत्यु दण्ड दिइन्छ ।
–मलेसियाःमृत्यु दण्ड ।
–मंगोलियाः पीडित पक्षले अपराधीलाई मारेर बदला लिन पाउछन् । त्यसो नभए मृत्युदण्ड दिईने छ ।
–इराकः सानुसानु ढुंगाले हानेर मारिन्छ, हात खुट्टा पालै पालो काटेर, आँखा निकालेर ढुंगाले हानिन्छ र अन्त्यमा गोली हानी मारिन्छ ।

–पोल्यान्डमा मारेर सुँगुरलाइ खान दिइन्छ ।