राजनीतिक दलको हैसियतमा २९ दललाई मात्र ‘चुनाव चिह्‍न’,यस्तो छ ऐनको प्रावधान

Posted on: March 17, 2017 | views: 503

काठमाडौं,चैत ४ । निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएका सबै दलले बैशाख ३१ मा हुने स्थानीय निर्वाचनमा दलगत चुनाव चिह्न नपाउने भएका छन्। स्थानीय तहको निर्वाचनसम्बन्धी राज्यव्यवस्था समितिले पारित गरेको विधेयकमा स्थानीय तह निर्वाचन ऐनको व्यवस्था अनुसार अहिले सदनमा रहेका दलहरूले मात्रै दलको हैसियतामा चुनाव चिन्ह पाउने पाउने छन् । र बाँकी दललाई स्वतन्त्र उम्मेदवारको हैसियतमा चुनाव चिह्न दिने व्यवस्था अनुरुप चुनाव चिन्ह नपाउने भएका हुन् ।


निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएका सबै दललाई चुनाव चिन्ह दिदां चार मिटर भन्दा लामो मतपत्र हुने भएपछि संसदमा रहेका २९ दललाई मात्र चुनाव चिह्न दिने व्यवस्था गरिएको छ ।  स्थानीय तह निर्वाचन ऐन -२०७३ मा पहिलो स्थानीय निर्वाचनमा व्यवस्थापिका संसदमा रहेका दलले मात्र राजनीतिक दलको हैसियतमा चुनाव चिन्ह दिने प्रावधान छ।


यही प्रावधान अनुसार अहिले संसदमा रहेका २९ दलले राजनितीक दलको हैसियतामा निर्वाचन चिन्ह पाउने भएका हुन्। अहिले संसदमा नरहेका तर निर्वाचन आयोगमा दर्ता भएका दलले पनि चुनाव चिन्ह पाउने छन्, तर उनीहरूले स्वतन्त्र उम्मेद्वारका रूपमा यस्तो चिन्ह प्राप्त गर्ने छन्।


यस्तो दलबाट उम्मेद्वारी पाएका व्यक्तिले आ-आफ्नो स्थानीय तहमा चुनाव चिन्ह रोज्नु पर्ने छ। राष्ट्रिय मान्यता पाउने दललाई मात्र चुनाव चिन्ह दिने भनिएपनि यो ऐन लागु भएपछि हुने पहिलो चुनावको हकमा भने संसदमा रहेका दललाई चुनाव चिन्ह दिने व्यवस्था गर्न लागिएको हो। यस्तै स्थानीय तहमा उम्मेदवारी दिदां ५० प्रतिशत महिला उम्मेदवार बनाउनैपर्ने र वडा सदस्यमा एक जना दलित महिला अनिवार्य गरिएको छ।


यस्तो छ ऐनको प्रावधान:


स्थानीय तह निर्वाचन ऐन २०७३को दफा २६: उपदफा ५-


यस दफा बमोजिम निर्वाचन चिन्ह वितरण गर्दा आयोगमा दर्ता कायम रहेको दलको उम्मेदवारलाई आयोगबाट निर्वाचनको प्रयोजनका लागि वितरण गरिएको निर्वाचन चिन्ह वितरण गर्नु पर्नेछ। यसरी निर्वाचन चिन्ह वितरण गर्दा कुनै गल्ती भएको वा फरक पर्न गएको भन्ने आयोगलाई लागेमा आयोगले त्यस्तो चिन्ह परिवर्तन गर्न सक्नेछ।  उपदफा ६-  उपदफा (५) मा जुनसुकै कुरा लेखिएको भए तापनि यस दफा बमोजिम निर्वाचन चिन्ह वितरण गर्दा राजनीतिक दल सम्बन्धी प्रचलित सङ्घीय कानून बमोजिम राष्ट्रिय दलको रुपमा मान्यता प्राप्त गरेको दलको उम्मेदवारलाई मात्र सम्बन्धित दलको निर्वाचन चिन्ह वितरण गरिनेछ।


यसरी वितरण गरिएको निर्वाचन चिन्ह मतपत्रमा समावेश गर्दा त्यस्तो दलले तत्काल अघि भएको प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनमा समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ प्राप्त गरेको मत सङ्ख्याको आधारमा समावेश गरिनेछ। तर यो ऐन प्रारम्भ भएपछि हुने पहिलो पटकको निर्वाचनको हकमा व्यवस्थापिका–संसदमा प्रतिनिधित्व गर्ने सबै दलको उम्मेदवारलाई सम्बन्धित दलको निर्वाचन चिन्ह वितरण गरिनेछ।


यसरी वितरण गरिएको निर्वाचन चिन्ह मतपत्रमा समावेश गर्दा त्यस्तो दलले संविधान सभा सदस्य निर्वाचन २०७० मा समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीतर्फ प्राप्त गरेको मत संख्याको आधारमा समावेश गरिनेछ। उपदफा ७- उपदफा (६) बमोजिम निर्वाचन चिन्ह प्राप्त नगर्ने दलको उम्मेदवार तथा स्वतन्त्र उम्मेदवारलाई स्वतन्त्र रुपमा खडा भएको उम्मेदवारले प्रयोग गर्ने गरी निर्धारण गरिएका निर्वाचन चिन्हको समूहबाट तोकिए बमोजिमको तरिका अनुसार निर्वाचन अधिकृतले निर्वाचन चिन्ह प्रदान गर्नेछ।