बैशाख १५ देखि सबै टेलिभिजनमा अनिवार्य सेट-टप बक्स

Posted on: March 23, 2017 | views: 180

काठमाडौं,चैत १० । सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयले २०७४ बैशाख १५ गतेदेखि काठमाडौ, विराटनगर, वीरगञ्ज, ललितपुर र पोखराका क्षेत्रमा डिजिटल टेलिभिजन सेवालाई अनिवार्य गर्ने भएको छ । पहिलो चरणमा भने काठमाडौंसहित ललितपुर, वीरगञ्ज, विराटनगर, पोखरामा आगामी वैशाख १५ भित्रै यो ब्यवस्था लागू हुनेछ । एनागल टेलिभिजनको सेवा गुणस्तरीय र समयसापेक्ष नभएकाले अन्तर्राष्ट्रिय नियमअनुसार नै यसलाई विस्थापन गर्न लागिएको हो । वैशाख १५ पछि केबल टेलिभिजन डिजिटलाइजेशन भएनन् भने टीभी चल्ने छैन ।


मन्त्रालयले हाल एनालग प्रणालीमा सञ्चालित टेलिभिजन सेवा प्रदायकहरूलाई अनिवार्य रूपमा डिजिटल प्रणालीमा रूपान्तरण गर्न बाध्यकारी नीति अबलम्बन गरेको हो । यस्तै सो बाहेकका अन्य क्षेत्रमा पनि २०७४ कार्तिक १५ गतेसम्म र बाँकी रहेका सबै क्षेत्रमा २०७५ बैशाख १५ गतेसम्म डिजिटल टेलिभिजन सेवालाई अनिवार्य गर्न लागिएको छ । सरकारको यो निर्णयसँगै परम्परागत किसिमको न्यून गुणस्तरिय सेवा पाइरहेका सेवाग्राहीले अब डिजिटल प्रणालीको टेलिभिजन सेवा पाउने भएका छन् । नेपाल अन्तराष्ट्रिय दूरसञ्चार यूनियनको सदस्य राष्ट्र भएकाले यसको निर्णय अनुसार यस्तो व्यवस्था गरिएको हो । आइटियुले विश्वभर एनालग टिभीको सट्टामा डिजिटल टिभी कार्यन्वयन गर्न सदस्य राष्ट्रहरुसमक्ष आह्वान गरिसकेको छ ।


एनागल टेलिभिनलाई डिजिटलमा लैजान उपभोक्ताका दृष्टिकोणबाट धेरै कसरत गर्नुपर्दैन । यो व्यवस्थाअनुसार अब हरेक टेलिभिजनका लागि १५ सयदेखि ३ हजार मूल्यका छुट्टै सेट-टप बक्स लगाउनुपर्नेछ । तर, अब सेट-टप बक्सको सेवा शुल्क भने फरक-फरक लाग्नेछ । यो सेट-टप बक्स टीभीमा केबल जोड्नु अघिको प्वाइन्टमा जोडिनेछ ।




सरकारले नेपालमा एनालग प्रणालीलाई डिजिटल प्रणालीमा रूपान्तरण गर्न सक्ने व्यवस्था राष्ट्रिय प्रसारण नियमावली, २०५२ मा गरेकोे छ । सोही व्यवस्था अन्तर्गत तोकिएका क्षेत्रहरूमा एनालग सिग्नल पूर्ण रूपमा प्रतिबिन्धत र गैरकानुनी हुनेछ । यो सँगै परम्परागत प्रविधिमा टेलिभिजन सिग्नल हेरिरहेका दर्शकले गुणस्तरिय किसिमको डिजिटल सेवा पाउने भएका छन् भने सरकारको राजस्वमा समेत वृद्धि हुने देखिएको छ । अहिले केबल अपरेटरहरूले भ्याट विल बितरण नगर्ने, ग्राहक संख्या थोरै देखाउने र भारतीय डि.टि.एच. मार्फत् सिग्नल डाउनलोड गरी वितरण गर्ने कार्य पूर्ण रूपमा रोकिने अपेक्षा गरिएको छ ।


नेपालमा ५० लाख जनसंख्याले परम्परागत किसिमको केबल मार्फत् टेलिभिजन हेर्दै आएको तथ्यांक छ । अधिकांश कम्पनीले औषतमा मासिक तीन सय रूपैयाँको औषतमा ग्राहकबाट शुल्क लिँदै आएका छन् । यो तथ्यांक केलाउँदा एक महिनामा केबल टेलिभिजनको बजार डेढ अर्बको हुने देखिन्छ भने एक वर्षमा करिब १८ अर्बको कारोबार हुने देखिन्छ । यसै तथ्यांकलाई हेर्दा सरकारको राजस्व करिब २३ करोडको हाराहारिमा हुनुपर्ने भए पनि त्यस्तो भएको छैन । सरकारी तथ्यांक हेर्दा अहिलेको राजस्व संकलन ज्यादै न्युन भएको अवस्थामा केबल सेवा डिजिटलाईजेशन हुँदा ग्राहक र सरकारलाई फाइदा हुने देखिन्छ भने केबल व्यवसायीले पनि गुणस्तरिय सेवा दिन सक्नुका साथै कारोबार पारदर्शी हुने देखिन्छ ।


टेलिभिजनको इतिहाँसमा पहिलो प्रविधि एनालगमा श्रव्य र दृष्य सामग्रीलाई एम्प्लिच्युड वा फ्रिक्वेन्सीमार्फत सिग्नल पठाउने प्रक्रिया हुन्छ । यसको कमजोर पक्ष भनेकै एकतर्फी हुनु हो । यसमा पिक्चर क्वालिटी र साउन्ड कम गुणस्तरको हुन्छ । सन् १९५० को दशकमा सुरु भएको यो प्रविधि गुणस्तरहीन भएकै कारण विश्वका विकसित देशहरुबाट लोप भइसकेको छ भने विकासोन्मुख देशहरुमा पनि लोप हुने क्रममा छ । यता डिजिटल प्रविधिमा अडियो र भिडियोलाई डिजिटल प्रशोधन गर्ने र मल्टिप्लेक्स सिग्नल दिने भएकाले यो प्रविधिमा सेवाग्राहीले सफा पिक्चर र गुणस्तरीय ध्वनीमा टिभी हेर्न पाउँछन् ।


यसमा आफूले हेरिरहेको च्यानलमा दुई वा सोभन्दा बढी कार्यक्रम हेर्न सकिन्छ, त्यो पनि एसडी, एचडी प्लस, सुपर एचडी, अल्ट्रा एचडी, थ्रिडीजस्ता मल्टिपल हाइ ब्यान्डविथमा । समान्य टेलिभिजनमा समेत गुणस्तरिय दृष्य हेर्न र अडियो सुन्न पाउनु नै यसको सबैभन्दा ठुलो विशेषता हो । यस प्रविधिमा अनलाइन प्रयोगबाट टिभीबाटै म्यासेज आदान प्रदान, युट्यूव लगायतबाट अनलाइन च्यानल हेर्न, अनलाइन गेम्स, अनलाइन सपिङ लगायतका कार्य गर्न सकिन्छ ।


सरकारले बैशाख १५ गतेदेखि डिजिटलमा जान बाध्यकारी नियम ल्याएपनि यसअघि नै करिब आधादर्जन कम्पनीहरूले नेपालमा डिजिटल टेलिभिजन सेवा दिइरहेका छन् । डिस मिडिया नेटवर्कको ‘डिसहोम’, सिम्पल मिडिया नेटवर्कको ‘सिमटिभि’, सुविसु केवल नेटवर्कको ‘क्लियर टिभी’ जस्ता कम्पनीले डिजिटल प्रविधिबाट सेवा प्रदान गरिरहेका छन् । यी कम्पनीमध्ये सबैभन्दा धेरै ग्राहक संख्या भएको तथा उच्चतम प्रविधि प्रयोग गरेको कम्पनी डिसहोम हो ।