मोती जयन्तीमा ‘नेपाली भाषा बचाऔं अभियान’बारे साक्षात्कार

Posted on: September 02, 2016 | views: 417

१७ भदौ, भक्तपुर ।
युवाकवि मोतीराम भट्टको १ सय ५१ आंै जन्म जयन्तीको अवसरमा भक्तपुरमा ‘नेपाली भाषा बआचौं अभियान’ बारेमा साक्षात्कार कार्यक्रम भएको छ ।

नेपाली भाषासम्बन्धमा पछिल्लो समयमा नेपाली भाषा शिक्षणमा आइरहेको समस्यालाई केन्द्रमा राखी भक्तपुरको वागीश्वरी उमाविले साक्षात्कार गरेको हो ।

साक्षात्कारमा ‘नेपाली भाषा बचाऔं अभियान’ का अभियन्ताहरु एवं नयाँ वर्णविन्यासका पक्षधरको सहभागिता रहेका थिए ।

त्रिवि नेपाली भाषा विभागका प्रमुख प्रा।डा। देवीप्रसाद गौतमले भाषा सुधारको नाममा गरिएको परिपत्रलाई त्रिविले स्वीकार नगर्ने घोषणा गर्दै उक्त सुधारलाई भाँडभैलोको संज्ञा दिए ।

भाषामा ल्याएको भाँडभैलोविरुद्ध सधँै संघर्ष गरिरहन आफूलगायत अन्य प्राध्यापकहरूसमेत तयार रहेको उनको भनाइ थियो । ‘भाषालाई तोक आदेश र टिप्पणीबाट लागू गर्ने होइन, भाषा प्रयोक्ताको सम्पत्ती हो, भाषा परिवर्तनशील छ, यो निरन्तरको प्रक्रिया हो,’ उनले भने, ‘यसलाई लादेर लादिन्न ।’

सोही अवसरमा नेपाली भाषाविद् चुडामणि गौतमले खुट्टा काटेर बनाएको नियमप्रति असहमति जनाउँदै नेपालमा भएको सुधारप्रति भारतमा रहेका नेपालीहरुको पनि विरोध रहेको जानकारी दिए । नेपाली भाषाको आफ्नै शिष्ट परम्परा रहेकोले त्यसलाई नछोड्न उनले आग्रह समेत गरेका थिए ।

उनले मात्र नभएर त्रिभुवन विश्वविद्यालयका प्रा। डा। खगेन्द्र लुइँटेलले भाषा प्रयोक्ताले प्रयोग गर्ने वस्तु भएको बताउँदै भाषालाई लाद्न नहुनेमा जोड दिए । उनले पछिल्लो क्रममा आएको सुधारलाई नेपाली भाषामाथि भएको जबर्जस्ती अत्याचार र बलात्कार भएको बताउँदै त्यसो नगर्न चेतावनी पनि दिए ।

सोही क्रममा अभियानका संयोजक बलदेव शर्माले पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले नेपाली भाषा विषयमा भ्रम पैदा गरेको उल्लेख गर्दै कथित सुधार देवनागरी लिपिलाई समाप्त पार्ने षड्यन्त्र भएको बताए ।

उनले कथित सुधारका कारण प्राथमिक तहदेखि कलेजतह सम्मका नेपाली भाषा अध्यापन गरिरहेका शिक्षक र प्राध्यापकहरूमा समेत अन्योल सिर्जना गरेकोले भाषामा सुधार नभएर अझ जटिल बनाएको आरोप लगाए ।

उनले पूर्वशिक्षामन्त्री दीनानाथ शर्मालाई झुक्याएर भाषा सुधार नाममा नियम लाद्नुको स्वार्थ राष्ट्रको भाषा बचाउ र सुधारभन्दा केही व्यक्तिहरूको शब्दकोश बिकाउने स्वार्थ जोडिएको सन्दर्भ उल्लेख गर्दै भाषा बिगार्ने षड्यन्त्रविरुद्ध सबैलाई एक हुन आग्रह गरे ।

साक्षात्कारमा अभियानका अभियन्ता एवं शिक्षाविद् शरतचन्द वस्तीले भाषा र व्याकरणको कठीनाईलाई सरल बनाउने काम नियमले नभएर गुरुले बनाउने बताए । उनले भाषालाई अझ समृद्ध बनाएर अघि लग्नुपर्ने आवश्यकता भइरहेको समयमा सरकारले नयाँ नियम ल्याएर भाषाकै मर्ममाथि प्रहार भएको आरोप लगाउँदे सरलीकृत गर्ने नाममा ज्ञानको मात्रालाई घटाउन नहुने भनाइ राखे ।

उनले शिक्षाको उद्देश्य प्रतिभा जगाउने भएको चर्चा गर्दै अहिलेको कथित सुधारले विद्यार्थीको प्रतिभालाई कुण्ठित बनाउने पनि दाबी गरे ।

कार्यक्रममा नयाँ नेपाली वर्णविन्यासका पक्षधर बद्रीविशाल भट्टराईले भाषामाथि आक्रमण भएको भन्दै भइरहेको अभियानलाई हल्लाखल्लाको संज्ञा दिँदै सरकारले विनाछलफल भाषामा नयाँपन नल्याएको दाबी गरे ।

भाषालाई अझ सरल बनाउन र परिष्कृत बनाउने उद्देश्यले नयाँ रूप दिएको बताउँदै उनले भाषालाई सन्दर्भअनुसार बुझ्न अनुरोध गरेका थिए । आफ्नो मन्तव्यको क्रममा भाषालाई सरल बनाउनैका लागि नयाँ नियम ल्याएको दोहो¥याउँदै नयाँ नियममाथि लाञ्छना नलगाउन अनुरोध गरेका थिए ।

साक्षात्कारमा सहभागी विद्यार्थी, शिक्षकहरूमध्ये बासु उमावि÷कलेजका नेपाली विषय शिक्षक प्रेमकुमार मगर, श्रीकृष्ण उमाविका शिक्षक कान्छो सिजापतिले भाषामा आएको सुधारले आफूहरुलाई अध्यापनको क्रममा धर्मसङ्कटमा पारेकोले उक्त समस्या समाधान गर्न आग्रह गर्दै देवनागरी लिपि नेपाल बाहिर पनि रहेको हुँदा यहाँको सुधारले त्यहाँ के हुने भन्ने जिज्ञासा राखेका थिए ।

कार्यक्रम आयोजक विद्यालयका सहप्राचार्य ज्ञानसागर प्रजापतिको सभापतित्वमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा स्वागत मन्तव्य शिक्षक नवीन पौडेलबाट भयो भने कमल रिजाल र श्यामसुन्दर कायस्थबाट गजल गायन भएको थियो । सोही अवसरमा गजलकार विकास प्रहर र विद्यार्थीहरु शेरफ मोक्तान, सुवास पोखरेल, शोभा कट्टेल, एलिसा केसी, अस्मिता तिमिल्सिनालगायतले गजल वाचन गरेका थिए ।