चितवनका वनमा साढे तीन लाख विरुवा रोप्ने तयारी

Posted on: May 24, 2016 | views: 482

११ जेठ, चितवन ।
जिल्ला वन कार्यालय चितवनले असारको पहिलो सातादेखि जिल्लाका सामुदायिक वनहरुमा साढे तीन लाख बिरुवा रोप्ने तयारी गरेको छ ।

दुई सय २० केभीए विद्युत प्रसारण लाईनबाट काटिएको रुखको क्षतिपूर्ति स्वरुप पाएको रकम र राष्ट्रिय वन विकास कार्यक्रम अन्तर्गतको २ करोड  ९४ लाख रुपैयाँको बजेटले २ सय हेक्टरमा बिरुवा रोप्ने तयारी गरिएको हो । २ सय २० केभीए विद्युत प्रसारण लाईन आयोजना हेटौडाले विद्युत लाईन तान्दा चितवनको लोथरदेखि भरतपुरको आँपटारीसम्मको ९४ हेक्टरमा २६ हजार दुई सय ५४ रुख काटेको थियो ।

यसको क्षतिपूर्तिस्वरुप बिरुवा रोप्नको लागि विद्युत प्रसारण लाईन आयोजना हेटौडाले दिएको दुई करोड ८५ लाख रुपैयाँ र राष्ट्रिय वन विकास कार्यक्रम अन्तर्गतको नौ लाख रुपैयाँमा बिरुवा रोप्ने तयारी गरेको जिल्ला वन कार्यालय चितवनले जानकारी दिएको छ । वन  ऐन अनुसार, बाटो विस्तार तथा विद्युतको लाईन तान्दा मासिएको एक रुख बराबर २५ वटा रुख रोप्नुपर्ने नियम छ ।

वन कार्यालयले बिरुवा रोप्नको लागि अहिलेसम्म १६ वटा सामुदायिक वनसंग सम्झौता गरिसकेको जिल्ला वन कार्यालय भरतपुरका सहायक वन संरक्षण अधिकृत श्यामप्रसाद रिमालले बताए । उनका अनुसार, ब्रह्मस्थानी मध्यवर्ती सामुदायिक वन पिप्लेले १० हेक्टरमा १७ हजार ६ सय, बेलसहर मध्यवर्ती सामुदायिक वन पटिहानीले १५ हेक्टरमा २६ हजार,  लटौली सामुदायिक वन शक्तिखोरले ७ हेक्टरमा १२ हजार ३ सय २०, दियालो मध्यवर्ती वन चित्रवन नगरपालिकाले १५ हेक्टरमा २६ हजार बिरुवा रोप्ने सम्झौता भएको छ ।

त्यस्तै, पञ्चकन्या सामुदायिक वन रत्ननगरले ९ हेक्टरमा १५ हजार, सतनचुली सामुदायिक वनले १० हेक्टरमा १७ हजार, उदयपुर सामुदायिक वनले ३४ हेक्टरमा ६९ हजार ४ सय, रानीखोला सामुदायिक वनले १२ हेक्टरमा ४२ हजार २ सय, थानखोला सामुदायिक वनले १२ हेक्टरमा २१ हजार, चतुर्मुखी सामुदायिक वन जुटपानीले ८ हेक्टरमा १४ हजार र भीमवली पदमपुर सामुदायिक वनमा २४ हेक्टर क्षेत्रफलमा ४२ हजार बिरुवा रोप्दैछन् ।
बाँकी रहेको क्षेत्रफलमा बिरुवा रोप्नको लागि सामुदायिक वनहरु सम्झौता गर्न आइरहेको उनले बताए ।


भएन बिरुवाको संरक्षण
जिल्ला वन कार्यालयले हरेक वर्ष बिरुवा रोप्दै आएको छ, तर रोपिएका बिरुवाको संरक्षण हुन भने सकेको छैन । दक्षिणकाली मध्यवर्ती सामुदायिक वनका अध्यक्ष सूर्यमणि न्यौपाने प्रत्येक वर्ष बिरुवा रोपिएपनि बिरुवाको संरक्षण गर्न चुनौती थपिएको बताउँछन् ।

अहिले वन कार्यालयले तारबारसहित बिरुवा लगाउने,  बिरुवा संरक्षणको लागि हेरालु राख्ने र मरेका बिरुवाको साटो पुनः वृक्षरोपण गर्नको लागि १ हेक्टर क्षेत्रफलमा ठाउँ हेरेर एक लाख २० हजारदेखि एक लाख ४० हजार रुपैयाँसम्म दिने भएको छ । यसले गर्दा यसवर्ष रोपिएका बिरुवाको संरक्षण हुने जिल्ला वन कार्यालय प्रमुख गणेश राय बताउँछन् ।

यसवर्ष बिरुवा रोप्नको लागि जिल्ला वन कार्यालयले ५ लाख बिरुवा उत्पादन गरेको छ । एउटा  बिरुवा हुर्काउनको लागि ८ रुपैयाँ लागत लाग्ने वन कार्यालयले जानकारी दिएको छ । जसमा कार्यालयले जिल्ला वन कार्यालयको नर्सरीबाट साढे तिन लाख, खैरहनी वन नर्सरीबाट ५० हजार, शक्तिखोर सामुदायीक वनको नर्सरीबाट ७ हजार, कविलास सामुदायीक वन बाट ३५ हजार, भोजावड वन नर्सरीबाट ७५ हजार विरुवा उत्पादन गरिएको छ ।

एउटा रुखको विरुवा हुर्काउनको लागि ८ रुपैयाँ सम्म लागत लाग्ने वन कार्यालयले जानाकारी दिएको छ । कार्यालयका अनुसार, अहिले म्याङ्गोस्टीक, चाप, बकाईनो, मसला, जामुन, लप्सी, टाँकी, श्रीस, सिसौ, खयर, राजबृक्ष, रिठा, चेरीलगायतका रुखका बिरुवा उत्पादन भएका छन् ।

कार्यालयले आर्थिक वष २०७०/०७१ सालमा बहुँ सरोकारवाला कार्यक्रममा १ सय ५५ हेक्टरमा विरुवा रोपिएको थियो । चितवन जिल्लामा ४५  हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा बन रहेको छ । ८४ वटा समुदायीक वन रहेका छन् ।